دانستنی هایی درباره اختلال های خواب کودک (بخش دوم)

خواب به گونه ای قابل ملاحظه ای در طول زندگی تغییر می کند و تغییرات از مغز سرچشمه می گیرند. در حالی که سریع ترین تغییرها در دوره نوزادی و اوایل دوره کودکی رخ می دهد ولی گام های سریع تغییر تا نوجوانی نیز ادامه می یابد.

 

تاخیر در مراحل خواب

کودک یا نوجوانی که از مشکل به خواب رفتن شکایت می کند اما در حفظ خواب مشکل اندکی دارد، دچار سندرم تاخیر در مراحل خواب است. این سندرم معمولا باعث می شود که کودکان در بیدار شدن برای رفتن به مدرسه مشکل پیدا کنند. کودک ممکن است در مورد زمان بیدار شدن با والدین منازعه داشته باشد و تاخیر و غیبت از مدرسه در این کودکان رایج است. فرآیند خواب مبتلایان به این اختلال بهنجار است اما چون به خواب می روند و مجبورند که در ساعت های مقرر بیدار شوند همواره دارای کمبود خوب هستند و در ساعت هایی که باید بیدار بمانند، دچار خواب آلودگی می شوند. فرض براین است که افراد مبتلا به این اختلال به گونه ای نابهنجار توانایی کمی برای جلو انداختن ساعت های مرحله خواب - بیداری (یعنی؛ زود به خواب رفتن و زود بیدار شدن) دارند. افراد بهنجار اغلب در آخر هفته و به هنگام تعطیلات در مقابل مرحله خواب - بیداری یعنی زود به خواب رفتن و زود بیدار شدن مخالفت می کنند. به طوری که دیده شده در مقایسه با روزهای دیگر هفته، آن ها گرایش دارند دیرتر به خواب بروند و دیرتر برخیزند. سندرم مراحل خواب تاخیر شده یک شکل افراطی از این گرایش است (گرایشی که در اواخر هفته و هنگام تعطیلات در افراد بهنجار وجود دارد). برای درمان اختلال، مراحل خواب به تاخیر انداخته می شود تا این که خواب با برنامه هدف منطبق شود این روش زمانی موثر واقه می شود که پیش کشیدن زمان خواب موثر واقع نشده باشد. تجربه نشان می دهد که این بیماران می توانند دوره خواب را هر روز برای چندین ساعت به تاخیر اندازند، فرآیند تعدیل مراحل خواب را می توان با استفاده از خواب آورهایی که دارای عمر کوتاه هستند (مثل؛ تری آزولام) برای تقویت خواب تسهیل کرد. روش دیگر برای درمان این اختلال، استفاده از نوردرمانی است، نوردرمانی شبانه خواب را به تعویق می اندازد و مواجهه صبحگاهی با نور مراحل خواب را جلوتر می آورد.

 

کودکان خواب آلوده

کودکان بهنجار هرگز قبل از موعد خواب آلوده نیستند، واقعیتی که اثر قاطع سیستم شبانه روزی را بر روی خواب و بیداری تصدیق می کند. به هر حال این امکان وجود دارد که اگر سازمان شبانه روزی خواب-بیداری مختل شود یا اگر کودک از خواب شب محروم شود، خواب آلودگی به وجود آید. خواب آلودگی به معنای ناتوانی در بیدار ماندن در طول روز است. این شرایط نباید با خستگی یا تغییرات در سطح فعالیت، که ممکن است ناشی از خستگی ماهیچه ها، افسردگی یا بیماری پزشکی باشد، اشتباه گردد. رواج خواب آلودگی در میان کودکان هنوز شناخته نشده است و به نظر می رسد که به گونه قابل ملاحظه ای در نوجوانی افزایش یابد. یعنی زمانی که 25% بیشتر نیاز به خواب وجود دارد. در برخی از مواقع، خواب آلودگی ممکن است به شکل رفتارهایی از جمله بی سازمان و آشفته عمل کردن، غیرمفهوم حرف زدن یا درباره موضوعات بی ربط صحبت کردن بروز کند. خواب آلودگی مفرط به تدریج افزایش می یابد و جنبه حمله ناگهانی را ندارد در خلال ساعات معمول بیداری به صورت خواب های روزانه ارادی با وهله های غیرارادی خواب متجلی می شود. خواب غیرارادی اغلب در موقعیت هایی رخ می دهد که سطوح تحریک پذیری و فعالیت پایین دارند (برای مثال؛ به هنگام حضور در کلاس درس، خواندن، تماشای تلویزیون و در بزرگسالان در هنگام رانندگی). این اختلال معمولا با فقدان کارآمدی، کاهش تمرکز، نارسایی حافظه همراه است و در راه انجام وظایف روزانه وی مانع ایجاد می کند. خواب آلودگی که در بیشتر موارد به غلط کسالت یا تنبلی نسبت داده می شود، می تواند قطع روابط اجتماعی و خانوادگی را نیز در پی داشته باشد.

 

سندرم های وقفه تنفسی در خواب

این سندرم ها که به راحتی قابل تشخیص هستند، هم خطرناک و هم قابل درمان می باشند. در این گونه سندرم ها تنفس در طول خواب متوقف شده یا سطحی و کم عمق می گردد. این کودکان برای حفظ سطوح بهنجار اکسیژن از خواب بیدار می شوند، چند نفس می گیرند و بعد از چند ثانیه به خواب می روند. همانطور که اشاره شد، فرآیند خواب به علت وجود چرخه های انسدادی تنفس قطع می شود به طوری که ممکن است صدها بار در شب اتفاق بیفتد. در نتیجه سازمان و استمرار خواب با مشکل مواجه می شود و در نهایت خواب آلودگی شدید در طول روز به وجود می آید که اگر بازداری تنفسی شدید باشد، کودک ممکن است برای نفس کشیدن در شب (زمان خواب) تلاش زیادی کند. برای مثال: در رختخواب دست و پا بزند و اعمال دیگری برای کاهش بازداری انجام دهد. خرخرکردن از زمان کودکی وجود دارد، خرخرکردن در بعضی از موارد به اندازه ای بلند است که خواب دیگران را مختل می کند. این صدا به دلیل نفس کشیدن از یک مسیر هوایی نسبتا مسدود ایجاد می شود. همچنان که خواب آلودگی گسترش می یابد، عملکرد هوشی و مدرسه ای نیز ممکن است دچار اختلال و زمینه عقب ماندگی رشدی فراهم شود. کودکانی که مبتلا به این سندرم هستند در خلال روز از راه دهان تنفس می کنند. همچنین مشکلات بلع و بیان در این کودکان دیده شده است. تصور می شود که این اختلال موجب تعداد زیادی از مرگ های غیرقابل توجیه و مرگ در گهواره و همین طور مرگ نوجوانان باشد. رایج ترین علت وقفه تنفسی انسدادی در کودکان، بزرگ شدن بافت های لنفاوی حلق یا گلوست. اگر بزرگی غده لنفاوی برجسته باشد، کودک ممکن است با دهان باز نفس بکشد و همین طور زبان به طور جزئی از دهان بیرون زده و او به نظر کودکان برسد. فشار مثبت مداوم بر راه های هوایی از طریق بینی، درمان انتخابی برای وقفه تنفسی انسدادی است. هیچ دارویی به طور ثابت در طبیعی کردن این اختلال موثر نبوده است. وقتی وجود وقفه تنفسی انسدادی حتمی یا مشکوک است بیمار باید از مصرف داروهای خواب آور، خودداری کند چون ممکن است به تشدید بیماری، حتی تهدید زندگی او منجر شود. سایر روش های درمانی عبارتند از: کاهش وزن و عمل جراحی بر روی بینی.

 

حمله خواب

حمله خواب معمولا به عنوان یک گرایش غیرطبیعی به خواب در طول روز تعریف می شود. این مشکل معمولا زمانی مورد توجه واقع می شود که یک دانش آموز در کلاس حالت خواب آلودگی داشته و به خواب می رود. تکالیف مدرسه آسیب می بیند و کودک ممکن است رابطه نزدیک و دوستانه را با معلم از دست بدهد، به خصوص اگر معلم خواب آلودگی را به حساب بی مسئولیتی یا فقدان علاقه به تکالیف مدرسه در نظر بگیرد. این چنین رفتاری اغلب از سوی والدین و اطرافیان به عنوان تنبلی تلقی می شود و کودک ممکن است چنین ویژگی را بپذیرد. این کودکان ممکن است در بخش های مختلف بدن خود ضعف های ناگهانی را تجربه نمایند، به خصوص زمانی که هیجاناتی مثل؛ خشم یا خنده را بروز می دهند، دوره های خشک زدگی ممکن است فراوان باشند. اما با افزایش سن فراوانی آن ها کمتر می شود، در برخی از موارد کاهش خشک زدگی به واسطه راهبردهایی که کودک در پیش می گیرد اتفاق می افتد، برای مثال: کودک ممکن است از هیجانات دوری کند. در این شرایط ظاهرا فرد هشیار و بیدار است اما ناتوان از حرکت دادن عضلات خود می باشد. این شرایط اغلب برای کودکان وحشت برانگیز است به ویژه اگر با توهمات پیش خواب همراه باشد که معمولا از نوع بینایی هستند. 

دوره های حمله خواب معمولا 10 تا 20 دقیقه طول می کشند ولی هرگاه مزاحمتی پیش نیاید می توانند تا یک ساعت پایدار بمانند. افراد برای مقاومت در برابر حمله های خواب توانایی های متفاوتی دارند. برخی از افراد برای کنترل خواب آلودگی خود به طور ارادی چرت می زنند. افراد مبتلا به حمله خواب به طور معمول هرگاه درمان نشوند 2 تا 6 دوره خواب در روز دارند. حمله خواب را باید از تغییر های طبیعی در خواب، سایر اختلالا های خواب اولیه و اختلال خواب مرتبط با اختلال روانی دیگر از نوع پرخوابی جدا کرد. بسیاری از افراد در طی روز به ویژه در ساعات بعدازظهر یعنی زمانی که در خواب آلودگی فیولوژیک به وجور می آید احساس خواب آلودگی می کنند. با وجود این، چنین افرادی در ساعات دیگر روز، خواب مقاومت ناپذیر دارند و می تواندد با کوشش ذهنی و جسمانی زیاد بر خواب آلودگی خود غلبه کنند. آن ها معمولا دچار خشک زدگی، توهم های مربوط به خواب یا فلج خواب نمی شوند. میزان خواب آلودگی روزانه ممکن است با میزان خواب آلودگی افراد مبتلا به حمله خواب و پرخوابی اولیه شبیه باشد. افراد مبتلا به پرخوابی اولیه در مقایسه با افراد مبتلا به حمله خواب معمولا خواب شبانه طولانی با قطع شدگی کمتری دارند. خواب آلودگی روزانه در پرخوابی اولیه شامل: دوره های خواب طولانی و غیرترمیمی است که اهمیت کمتری نسبت به "حمله های" خواب دراد و اغلب با رویا دیدن، ارتباط چندانی ندارد. در مبتلایان به پرخوابی اولیه خشک زدگی، توهم های مربوط به خواب یا فلج خواب دیده نمی شود.

بالاخره در حالی که بیماران مبتلا به حمله خواب خود را به عنوان فردی که مشکل بی خواب دارند، توصیف نمی کنند، خواب شب هنگام به وسیله بیداری های زودگذر چندگانه قطع می شود. وجود دوره های خواب در طول روز و بیداری در شب هنگام این موضوع را طرح می کند که کنترل چرخه خواب-بیداری ممکن است ضعیف باشد. یکی از پیشرفت های مهم، کشف این موضوع است که این افراد معمولا بعد از به خواب رفتن، زودتر از وارد مرحله REM می شوند. توهمات پیش خواب به نظر می رسد که شبیه به رویاها در مدت خواب RAM باشند. به هرحال، تشخیص مرحله خواب بر حضور نشانه های معینی متکی است که عبارتند از: نیاز روزانه به یک یا بیش از یک چرت، خشک زدگی، فلج خواب، توهم های پیش خواب و بیداری های شبانه. تشخیص درست، بسیار حیاتی است به خاطر این که حمله خواب یک اختلال همیشگی است که تقریبا به یک درمان طولانی مدت با داروهای محرک نیازمند است. اگر دارو ضرورت داشته باشد، گاهی ترکیب داروهای محرک با داروهای ضدافسردگی در صورت وجود خشک زدگی تاثیر بارزتر دارد. در واقع مشاوره اولیه با کودک و خانواده او اهمیت زیادی دارد.

مطالب عمومی

  • آخرین ویرایش .
برگرفته از: کتاب روانشناسی مرضی کودک
صاحب اثر: دکتر علیرضا کاکاوند
موقعیت مطلب: فصل سیزدهم
صفحات: از صفحه 293 تا صفحه 299
لینک منبع: https://www.koodaklearn.ir/publication/2/22

نظرات (0)

هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده. شما اولین نفر باشید.

نظر خود را اضافه کنید.

  1. میتوانید به عنوان مهمان نظرتان را در مورد این مطلب ثبت کنید و یا وارد سایت شوید . عضویت یا ورود به حساب کاربری.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید

 


کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به سایت کودک لرن می باشد.لذا کپی برداری از منابع غیر مجاز و پیگرد قانونی دارد.