آموزش انضباط در کودکان

بسیاری از حیوانات منظم و منضبط اند. مثلاً مورچه ها و زنبور های عسل  و موریانه ها از نظم بسیار شایسته ای برخوردارند. در اصل انسان انضباط را از حیوان آموخته است. شاید شما مقطع لانه مورچگان را دیده باشید.در این صورت انضباط و نظم کاملاً وسواسی این حشره را ملاحظه کرده اید. مورچگان و زنبور ها حشراتی با نظم و وسواسی اند که هر کار را در ساعت معین و محل مربوطه به انجام می رسانند.

انسان با انضباط به دنیا نمی آید. نظم و انضباط را باید به کودک در دوره یک تا سه سالگی آموخت. در یک جامعه پیشرفته و متمدن انسانی، حضور انضباط لازم است. نمونه این که امروزه یک قرارداد جهانی وجود دارد همگان باید پشت چراغ قرمز بایستند. این یک قرارداد انضباطی جهانی است.

انضباط معتدل در زندگی یک فرد، شاخص «سالم و نرمال بودن» او به شمار میرود. افراط در انضباط را وسواس نام می دهیم و فردی را که در بی انضباطی راه افراط در پیش گرفته، لاابالی می خوانیم.

انضباط: حالتی از قرار دادن اشیا در جای خاص است که کسی غیر از شما با آدرس شما بتواند شی ء مورد نظر را پیدا کند. مثلاً الان گوشی را بر می دارید، با خانه تماس می گیرید، پشت تلفن در آن سوی خط خاله جان شما قرار دارد، باید از او بخواهید که کیف شما را از فلان نقطه پیدا کند. اگر شما انضباط دارید باید بتوانید با یک آدرس سر راست بگویید: «کمد وسطی را باز کنید، طبقه دوم، دست چپ یک کیف مشکی می بینید، لطفاً آن را بردارید.» اگر با چنین آدرسی خاله جان کیف را پیدا کرد، حضور انضباط در زندگی شما اثبات شده است.

در حالی که اگر خاله جان تمام کشوها را کشید بیرون، تمام طبقات کمدها و دارو ها را ریخت بیرون، تنها چیزی که ندید همان کیف مشکی بود! حال شما بد است.

 

انضباط در کودکان

1- بیش از هر چیز والدین باید در زندگی خصوصی خود انضباط داشته باشند. اتاق مرتب، کمد های مرتب داشته باشند. اگر کمد را باز کنیم و همه اجناس و وسایل بیرون نریزد، مجبور نباشیم که در کمد را با زانو ببندیم، کمد ها سالم باشند و کلید داشته باشند. در بسیاری از خانه ها، کمد ها، کلید ندارد، یا شکسته و یا گم شده اند، کمد ها مثل جمعه بازار باز مانده اند، یا در بعضی از خانه ها در کمدها باز نمی شود و باید به زور دکنگ آن را باز کرد!

شما والدین باید منظم و منضبط باشید.

2- هیچ گاه دستور کلامی انضباطی ندهید، به بچه ها نگویید، این باش یا نباش، آنها نخواهند بود! شما چرا دستور می دهید؟ آنها نخواهند شنید. اصلاً دستورات انضباط کلامی نیست!

می گویید: «بچه جان چند بار بگویم هر چیزی را در جای خودش بگذار،» یک نگاهی به شما می کند و می بیند حال شما بد است، همه چیز را در اتاق پخش می کند! لجبازی می کند. چرا؟ چون دستور دادید. هیچ انسانی دستور را دوست ندارد. سال هاست که به بچه ها دستور می دهید، آیا آنها دستور شما را انجام می دهند؟ خیر. زیرا دستور انضباط و نظم عملی است، کلامی نیست.

3- نکته ای است که دانستن آن برای شما والدین لازم است، بچه های ما از تولد تا هفت-هشت سالگی دارای نظم و ترتیبی بر خلاف نظم و ترتیب ما هستند. این نظم که مطابق خواسته شما نیست، «نظم حیاتی» نام دارد.

نظم حیاتی: حالتی از نظم است که اثاثیه پخش و نا به جا هستند. در نگاه اول تمام اسباب را در هم و بر هم می بینید، ولی به صاحب اتاق می گویید: «آن مداد را پیدا کن». زود پیدا می کند. یعنی این نا به جایی و پخش بودن اسباب ها، از دید شما بی نظمی است اما از دید صاحب اتاق انضباط است. این نظم بچه هاست که تا هفت – هشت سالگی ادامه دارد.

پس از این فرزندان طبیعی انسان که آموزش درست دیده باشند به مرحله بالاتر نظم هندسی پای می گذارند. این نظم حدود بیست سالگی تکمیل می شود. این نظم طبقه بندی دارد. بنابراین اگر در اتاق فرزند خود همه اسباب ها را ریخته و پخش شده دیدید ، گمان نکنید که نظم ندارد، نه! این نظم حیاتی است. شما باید در اتاق او چنان حرکت کنید که پا روی اسباب نگذارید. همه چیز میان اتاق پخش شده است، درست است! شما حق ندارید نظم بچه ها را به نظم هندسی تبدیل کنید. اتاق شلوغ بچه ها را دست نزنید. مگر نخواندید که اسباب بازی را نباید دست زد؟ بچه ها می دانند که جای چه چیزی کجاست. شما نمی د انید.

هر گاه بچه چهار ساله ای را دیدید که بسیار منظم است، همه اسباب ها را ردیف کرده، اتاقش نظم هندسی دارد، طبقه بندی دارد، بدانید، احتمال وسواس در این کودک قوی است. فوراً او را به یک روانپزشک معرفی کنید. بیماری های رشته ما هر چه زود تر شناخته و گزارش شوند، معالجه آسانتری خواهند داشت.

یک اصل در برخورد با کودکان ثابت و موثر است و آن این که هر چه می خواهیم بچه انجام بدهد باید بگوییم :«این کار را نکن» آموزش به بچه ها به شیوه متضاد انجام پذیر است.

در همین زمینه یک شیوه عملی، بی توجهی است. این شیوه از سه سالگی تا یازده سالگی می تواند انجام گیرد. در این شیوه هیچ واکنشی در برابر رفتار کودک که در محدوده شخصی اتاق خود انجام می پذیرد، نشان نمی دهیم.

4- موضوعی مهم در جریان آموزش انضباط این است که به بچه ها حق دخالت به شیوه نظم حیاتی، در اتاق خودتان را ندهید. آنها هیچ گاه حق ندارند در مکانی غیر از محدوده مجاز خودشان آشفتگی به پا کنند، در اتاق های ما هیچ حقی ندارند. هر وسیله ای به اتاق ما بیاورند می گوییم : «ممنون این مال اتاق ما نیست!» بدین ترتیب اجازه ندهید آشفتگی بچه ها از حد خودش تجاوز کند. این حد برای ما مهم است. آشفتگی بچه های ما اندازه دارد، این آغاز حد است. بچه می فهمد که از این حد به بعد مجاز به اجرای نظم حیاتی نیست.

یک خبر بد این است که نظم و ترتیب توارثی است. بعضی از ابتدای میراث نظم دارند، بعضی میراث بی نظمی. با شیوه های آموزش صحیح از سه سالگی به بعد می توان مردم وسواسی یا لاابالی را تصحیح کرد، اما در سنین بالا هرگز! بی جهت جوش نزنید افراد لاابالی و وسواسی تا آخر عمر همین گونه اند و به سختی تغییر می کنند.

مطالب عمومی

  • آخرین ویرایش .
برگرفته از: کتاب انسان در مسیر زندگی
صاحب اثر: دکتر محمد مجد
موقعیت مطلب: فصل دوم
صفحات: صفحه 276
لینک منبع: https://www.koodaklearn.ir/publication/9

نظرات (0)

هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده. شما اولین نفر باشید.

نظر خود را اضافه کنید.

  1. میتوانید به عنوان مهمان نظرتان را در مورد این مطلب ثبت کنید و یا وارد سایت شوید . عضویت یا ورود به حساب کاربری.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید

 


کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به سایت کودک لرن می باشد.لذا کپی برداری از منابع غیر مجاز و پیگرد قانونی دارد.