آغاز بلوغ و تغییرات جسمی نوجوان

در زندگی هر فرد زمانی فرا می رسد که بدنش از حالت کودکی به بزرگسالی تغییر شکل می یابد. در نظر اول شاید، دگرگونی چندان قابل ملاحظه نباشد، اما اختلاف آشکار آن با دوره های کودکی از لحاظ وضع ظاهر، رفتار و حالت های روانی کاملا محسوس است. احساس نوجوان این است که او دیگر آن کودک دیروز نیست. اینک چیزهایی را احساس می کند که در گذشته هیچ احساسی از آنها نداشت، یا قادر به انجام دادن اموری است که قبلا از انجام آن ها ناتوان بود. خلاصه در تن و روان خود دگرگونی هایی را می بیند که برایش تازگی دارند و این دگرگونی ها آنقدر ادامه پیدا می کند تا برای نوجوان رفتاری همانند بزرگسالان بوجود آورند.

با توجه به تفاوت های فردی ممکن نیست برای آغاز و پایان نوجوانی زمان مشخصی را تعیین نمود. نوجوانی با رشد بدنی و رشد اجتماعی ارتباط دارد. زیرا الگوهای رفتاری برای افراد در خانواده ها و جامعه های مختلف تفاوت دارد. اعمال جنسی ممکن است در یک نقطه از جهان در سن 12 سالگی مجاز باشند، در صورتی که در جای دیگر حتی در سن 15 سالگی هم ناروا و غیرقانونی محسوب شوند. گروهی از روانشناسان معتقدند که نوجوانی از هنگام ظهور بلوغ جنسی آغاز می شود و با خاتمه نگرانی ها و ناراحتی های آن پایان می یابد. گروهی دیگر نوجوانی را برزخی میان نیاز و وابستگی به بزرگسالان و بی نیازی و وابستگی به خویشتن تعریف کرده اند. بعضی از روانشناسان نوجوانی را از دیدگاه عقلی و هوشی بررسی کرده اند و آن را دوره ی پیدایش ادراک مفاهیم و افکار انتزاعی دانسته اند. به هر حال طول زمان این دوره در هر جامعه ای فرق می کند. در یک جامعه ممکن است طول دوره نوجوانی بسیار کوتاه باشد، در صورتی که در جامعه ی دیگر به 7 تا 8 سال برسد.

اما به طور کلی در ایران و بیشتر کشورهای اروپایی و امریکایی معمولا نوجوانی از 13_12 سالگی آغاز میگردد و در 18_19 سالگی پایان می پذیرد. نوجوانی به عوامل مختلفی بستگی دارد اما به اعتقاد روانشناسان دو عامل زیستی و اجتماعی بیش از همه در تکوین نوجوانی دخالت دارند. اکثر نوجوانان دختر و پسر در طی این مرحله دستخوش دگرگونی های زیستی و بدنی می شوند و تقریبا طرح دائمی چهره و بدن آنان نمایان می گردد. پس از آن دگرگونی های بدنی تا پایان زندگی به آرامی صورت می گیرد. در دوره نوجوانی آنچه بیش از همه به چشم می خورد: بلند شدن طول قد، ازدیاد وزن و ظهور ویژگی های جنسی در پسران و دختران است.

 

رشد بدنی

اکثر نوجوانان دختر و پسر در طی این مرحله دستخوش دگرگونی های زیستی و بدنی می شوند و تقریبا طرح دائمی چهره و بدن آنان نمایان می گردد. پس از آن دگرگونی های بدنی تا پایان زندگی به آرامی صورت می گیرد. به طور کلی در دوره نوجوانی آنچه بیش از همه به چشم می خورد بلند شدن قد، ازیاد وزن و ظهور ویژگی های جنسی در پسران و دختران است که همه این دگرگونی ها معلول تراوش غده های جنسی، فوق کلیوی و به ویژه غده هیپوفیز است. به طور کلی رشد بدنی با دگرگونی های فیزیولوژیکی مانند رشد دستگاه تنفسی، گردش خون و هرگونه دگرگونی حاصل از سوخت و ساز ارتباط دارد. در این مرحله استخوان ها و ماهیچه ها رشد سریعی دارند، تناسب رشد اندام ها و شکل قیافه دگرگون می شود. بدین معنی که رشد فک پایین نسبت به رشد فک بالا کندتر انجام می شود . ساق های پا نسبت به تنه سریعتر رشد می کنند و در طول سال های بعد است که دستها و پاها به اندازه نهایی خود می رسند. اعضای درونی بدن هم رشد مشابهی دارند. بیشتر آنها هنگام بلوغ حداکثر وزن را پیدا می کنند و کبد از آن جمله است. سریعترین رشدها مربوط به قلب است که هماهنگ با بالارفتن فشار خون حجم آن میان 12 تا 16 سالگی دو برابر می شود. در آن زمان قلب به حداکثر مقدار نسبی خود نسبت به تمام وزن بدن می رسد. رشد مغز در نوجوانی بسیار محدود و ناچیزاست (بنا به تحقیق روانشناسان میانگین وزن مغز در دختران حدود 1244 گرم و در پسران 1374 گرم است) .

 

بلوغ جنسی

شکی نیست که ظهور بلوغ جنسی نقش مهمی در زندگی نوجوانان به عهده دارد، زیرا در او توانایی فعالیت های جنسی را به وجود می آورد. دگرگونی های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی وضع کاملا تازه و مشهودی را در دختران و پسران ایجاد می کنند. این دگرگونی ها سرآغاز زندگی بزرگسالی به شمار می آیند. هنجار بلوغ جنسی برای اکثر دختران میان 9 تا 14 سالگی است، در صورتی که برای اکثر پسران میان 11 تا 15 سالگی است. امروز بر اثر شرایط زندگی، بهداشت و تغذیه بهتر، بلوغ غالبا زودتر از گذشته دست می دهد. وقتی نوجوان بالغ می شود اندیشه و احساس او نسبت به مسائل جنسی حدت و شدت بیشتری پیدا می کند.

اما نباید فراموش کرد که کودک قبل از بلوغ هم به امور جنسی توجه دارد. هر چند نوجوانان واکنش های متفاوتی نسبت به پدیده بلوغ از خود نشان می دهند، اما دگرگونی های نوظهور بدنی گاهی موجب تشویش و نگرانی بسیاری از آنان می شوند. تفاوت در نحوه رفتار نوجوانان به واسطه آن است که دیگران در برابر این دگرگونی ها رفتار و واکنش متفاوتی نشان می دهند. اگر مادری از نخستین نشانه های عادت ماهانه دخترش نگران و ناراحت شود و یا از بروز آن خوشحالی کند در دخنر نیز همین واکنش ها ظاهر می شوند. هم چنین اگر پدری به پسرش که تازه به بلوغ رسیده است و می خواهد ریشش را اصلاح کند بخندد و او را شرمنده کند و یا برعکس با افتخار و روح تفاهم برایش ماشین اصلاح بخرد و پول جیبی او را افزایش دهد، مسلما این نوجوان نسبت به پدیده بلوغ واکنشی متفاوتی را بروز می دارد. مهمترین دگرگونی های بدنی در دوره نوجوانی ظهور ویژگی های نخستین و ویژگی های ثانوی است. منظور از ویژگی های نخستین؛ شکل دادن به آلت های تناسلی و توانایی در امر تولید مثل است اما ویژگی های ثانوی عبارتند از؛ روییدن ریش و سبیل و دو رگه شدن صدا در پسران و بزرگ شدن سینه ها و لگن در دختران است.

نشانه های بلوغ در دختران

چنانچه گفته شد از نشانه های مهم بلوغ در دختران افزایش طول قد، بزرگ شدن سینه، لگن و سرانجام عادت ماهانه است. همه این نشانه ها دلیل بر آن است که دختر نوجوان قادر به تولید مثل است. عادت ماهانه پایان رشد سریع بدنی ئختران را اعلام می کند و زمان آغاز آن نیز متفاوت است. به طور کلی هنجار بلوغ جنسی در دختران میان 9 تا 18 سالگی است. در واقع نخستین عادت همراه با تخمک گذاری نیست و مدتی طول می کشد تا بر اثر فعالیت تخمدان ها در دختران هورمون استروژن افزایش یابد و میزان آن تا سه سال به تدریج رو به فزونی می رود، آنگاه ثابت می ماند. باید توجه داشت که آغاز عادت ماهانه در بعضی از دختران ممکن است ترس و ناراحتی هایی را همراه داشته باشد، به ویژه اگر در دوران کودکی از دختر بودن یا جنسیت خود تحقیر شده یا عقده پیدا کرده باشند اما آنان که چنین ناراحتی هایی ندارند این اتفاق را به عنوان یک راه مثبت برای یک زندگی سازنده و پربار می پذیرند زیرا می دانند به این وسیله است که می توانند برای همسری و مادری آمادگی پیدا کنند و فرزند و کانون خانوادگی خوشبخت به وجود آورند.

نشانه های بلوغ در پسران

مشهودترین اثر بلوغ جنسی در پسران این است که برخلاف دختران صدایشان درشت و دو رگه و باسن شان کوچک می شود اما قاعده گردن تا حدودی کلفت، سینه و شانه هایشان پهن می شوند و دو سال پس از بلوغ ریش و سبیل در می آورند. بالا رفتن فشارخون و افزایش ضربان قلب و نبض نیز از آثار دیگر بلوغ جنسی در پسران و همچنین دختران است. هنجار بلوغ جنسی در پسران میان 11 تا 18 سالگی است؛ یعنی دو سال دیرتر از دختران آغاز می شود.

نوجوانان همزمان با رشد و دگرگونی های بدنی به تلطیف و تکمیل ذوق و مهارت های عقلی، ادراک، نگرش و رغبت های خود نیز می پردازند. البته این رغبت ها و انگیزه ها بنا به تغییرهای بدنی؛ احساس های نیرومند، واکنش های عاطفی و توقعاتی که برای رسیدن به دوره بزرگسالی از آنان می رود دگرگون می شوند.

 

مطالب عمومی

  • آخرین ویرایش .
برگرفته از: کتاب روانشناسی رشد کودک و نوجوان
صاحب اثر: دکتر محمد پارسا
موقعیت مطلب: بخش سوم _ فصل دهم
صفحات: صفحات 214 و 215 و صفحات 218 تا 220
لینک منبع: http://www.koodaklearn.ir/publication/12

نظرات (0)

هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده. شما اولین نفر باشید.

نظر خود را اضافه کنید.

  1. میتوانید به عنوان مهمان نظرتان را در مورد این مطلب ثبت کنید و یا وارد سایت شوید . عضویت یا ورود به حساب کاربری.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید

 


کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به سایت کودک لرن می باشد.لذا کپی برداری از منابع غیر مجاز و پیگرد قانونی دارد.