بچه های زودرس و کم وزن به هنگام تولد

بچه هایی که سه هفته یا بیشتر، قبل از پایان 38 هفته کامل حاملگی متولد می شوند یا وزن آنها کمتر از 2500 گرم است، چند سالی است که «زودرس» نامیده می شوند. تحقیقات زیادی نشان می دهند که بچه های زودرس در معرض مشکلات متعددی قرار دارند. وزن هنگام تولد بهترین پیش بینی برای بقا و رشد سالم بچه است. بسیاری از نوزادانی که وزن آنها 1500 گرم کمتر است دچار مشکاتی می شوند که بر آنها غلبه نمی کنند و این تاثیر در صورتی که وزن هنگام تولد کمتر باشد، نیرومند تر می شود. بیماری مکرر، بی توجهی، بیش فعالی، تاخیر در رشد زبان، نمرات کم در آزمون هوش، نارسایی هایی در یادگیری تحصیلی، و مشکلات هیجانی و رفتاری، برخی از مشکلاتی هستند که در طول کودکی و نوجوانی ادامه یافته  و به بزرگسالی گسترش می یابند.

تقریباً از هر 13 بچه آمریکایی یک نفر و از هر 18 نفر بچه کانادایی 1 نفر کم وزن به دنیا می آیند. گرچه این مشکل می تواند به طور غیر منتظره روی دهد ولی میزان آن بین زنان فقر زده، از جمله بسیاری از مادران اقلیت قومی و نوجوان بالاتر است. همان گونه که قبلاً اشاره شد، این مادران به احتمال بیشتری دچار سوء تغذیه بوده و در معرض سایر تاثیرات محیطی زیان بخش قرار داشته اند. به علاوه، آنها اغلب تحت مراقبت پیش از تولد مناسب قرار نداشته اند.

اگر یادتان باشد در فصل 2 اشاره کردیم که زودرسی در بین دوقلو ها نیز شایع است. به طور متوسط دوقلو ها تقریباً سه هفته زودتر متولد می شوند و چون فضای داخل رحم محدود است، دوقلو ها بعد از بیستمین هفته حاملگی، وزن کمتری از بچه های تکی کسب می کنند.

 

مقایسه نوزادان زودرس و نارس به هنگام تولد

گرچه بچه هایی که وزن آنها به هنگام تولد کم است با موانعی بر سر راه رشد مواجه می شوند ولی اغلب آنها زندگی عادی دارند؛ نیمی از آنها که هنگام تولد فقط 1 کیلوگرم بوده اند، معلولیتی ندارند. پژوهشگران برای اینکه بهتر بفهمند چرا برخی بچه ها بهتر از دیگران عمل می کنند، آنها را به دو گروه تقسیم می کنند.

بچه های زودرس: آنهایی هستند که چند هفته قبل از وقت مقرر متولد شده اند. با اینکه آنها کوچک هستند، بر اساس مدت زمانی که در رحم بوده اند، وزنشان مناسب است.

بچه های نارس: یا سبک تر از حد انتظار با در نظر داشتن طول مدت حاملگی کمتر از وزن مورد انتظار هستند. برخی از بچه های نارس در واقع دوره کامل حاملگی را طی کرده اند. دیگران بچه های زودرسی هستند که وزن خیلی کمی دارند.

از این دو نوع بچه، بچه های نارس معمولاً مشکلات جدی تری دارند. آنها در طول سال اول، به احتمال بیشتری میمیرند. دچار عفونت می شوند و شواهدی از آسیب مغزی را نشان می دهند. در اواسط کودکی، نمرات هوش کمتری دارند، کم توجه هستند، در مدرسه پیشرفت کمی داند، و از لحاظ اجتماعی ناپخته هستند. بچه های نارس احتمالاً قبل از تولد دچار تغذیه نامناسب بوده اند. شاید مادر آنها غذای مناسبی نخورده باشد، جفت به طور طبیعی عمل نکرده باشد، یا خود بچه ها نقایصی داشته اند که به آنها اجازه نداده اند آنطور که باید رشد کنند. به خاطر بیاورید که جفتی که به طور طبیعی عمل نمیکند باعث می شود هورمون های استرس از مادر به جنین منتقل شوند. در نتیجه، بچه های نارس به احتمال زیاد دچار نقایص عصب شناختی پیش از تولد می شنوند که توانایی آنها در کنترل کردن استرس برای همیشه ضعیف می کند.

 

اهمیت مراقبت کردن از بچه های زودرس

بچه لاغر و استخوانی را تجسم کنید که بدن او فقط قدری بزرگتر از کف دست شماست. سعی می کنید با نوازش کردن و صحبت کردن آرام با این بچه بازی کنید ولی او خواب آلوده و بی تفاوت است. هنگامی که او را تغذیه می کنید، ضعیف مک می زند. او در دوره های کوتاه و غیر قابل پیش بینی که بیدار است، معمولاً تحریک پذیر می باشد.

ظاهر و رفتار بچه های زودرس باعث می شوند که والدین در پرستاری با آنها کمتر حساس و پذیرا باشند. در مقایسه با بچه هایی که کامل دوره حاملگی را طی کرده اند، بچه های زودرس – مخصوصاً آنهایی که هنگام تولد خیلی مریض هستند – کمتر صمیمانه بقل می شوند، لمس می شوند، و با آرامی با آنها صحبت می شود. گاهی مادران این بچه ها به سیخونک و اظهارات کلامی ناراحت کننده متوسل می شوند تا بلکه باعث شود بچه پاسخ بیشتری بدهد. این ممکن است توضیح دهد که چرا بچه های زودرس در معرض سوء استفاده از کودک قرار دارند. در صورتی که آنها از مادران منزوی و فقیر زاده شده باشند که نمی توانند غذای مناسب و مراقبت بهداشتی تامین کنند، احتمال عواقب ناخوشایند افزایش می یابد. در مقابل، والدینی که شرایط زندگی استوار و حمایت اجتماعی دارند معمولاً می توانند بر فشار های مراقبت کردن از بچه زودرس غلبه کنند. در این موارد، حتی بچه های زودرس بیمار فرصت خوبی دارند تا در اواسط کودکی به رشد کافی برسند.

این یافته ها حکایت دارند که نحوه رشد کردن مناسب بچه های زودرس به مقدار زیاد به رابطه والد – فرزند بستگی دارد. در نتیجه، مداخله هایی که از هر دو طرف این رابطه حمایت می کند به احتمال زیاد به این بچه ها کمک می کنند تا بهبود یابند.

 

مداخله هایی برای بهبود بچه های زودرس

از بچه زودرس در تخت مخصوصی که با پلکسی گلاس محصور شده و ایزولت نامیده می شود مراقبت می کنند. دما به دقت کنترل می شود زیرا این بچه ها هنوز نمی توانند دمای بدن خود را به طور مؤثر تنظیم کنند. برای محافظت از بچه در برابر عفونت، هوا قبل از وارد شدن به ایزولت فیلتر می شود. بچه هایی که بیش از شش هفته زودتر متولد می شوند معمولاً اختلالی دارند که "نشانگان ناراحتی تنفسی" نامیده می شوند (به بیماری غشای شفاف نیز معروف است). ریه های کوچک آنها به قدری نامناسب رشد کرده اند که کیسه های هوا متلاشی می شوند و مشکلات تنفسی جدی به بار می آورند. با توجه به اینکه بچه زودرس به ما کمک ماسک اکسیژن تنفس می کند، از طریق لوله معده تغذیه می شود، و از طریق سوزن داخل وریدی دارو دریافت می کند، ایزولت واقعاً می تواند بسیار ایزوله کننده باشد ! نیاز های جسمانی که در غیر این صورت می توانستند به تماس نزدیک و سایر تحریکات انسان منجر شوند به صورت مکانیکی برآورده می شوند.

 

انواع تحریک برای بهبود رشد بچه های زودرس

زمانی دکتر ها تصور می کردند که تحریک کردن بچه ای این چنین شکننده می تواند زیان بخش باشد. اکنون می دانیم که برخی انواع تحریک در مقادیر مناسب ، می توانند به رشد بچه های زودرس کمک کنند. در برخی از مراکز مراقبت ویژه می توان بچه های زودرسی را مشاهده کردکه در ننوهای معلق تکان می خورند یا روی تخت های آبی دراز کشیده اند که جایگزین حرکت آرامی هستند که وقتی در رحم مادر بوده اند از آنها بهره مند می شدند. از انواع تحریک های دیگر نیز استفاده شده است – مثل آویزی جنبان یا ضبط صوتی که صدای ضربان قلب، موزیک ملایم، یا صدای مادر را پخش می کند. این تجربیات به افزایش وزن، الگوهای خواب قابل پیش بینی تر، و هوشیاری بیشتر کمک می کنند.

تماس نوع بسیار مهم تحریک است. در بچه حیوانات، لمس کردن پوست، مواد شیمیایی مغزی خاصی را آزاد می کند که به رشد جسمانی کمک می کند – تصور می شود که این تاثیرات در انسان ها نیز روی می دهد. وقتی که بچه های زودرس را روزی چند بار در بیمارستان ماساژ دادند، سریعتر وزن کسب کردند و در پایان سال اول، در مقایسه با بچه های زودرسی که مورد این تحریک قرار نگرفته بودند، از نظر رشد ذهنی و حرکتی پیشرفت کردند.

در کشور های در حال توسعه، که بستری کردن همیشه امکان پذیر نیست، «مراقبت کانگورویی» پوست به پوست، مداخله ای است که به راحتی در دسترس قرار دارد و به بقا و بهبود بچه های زودرس کمک شایانی می کند. در این روش بچه ها را به صورت افقی بین پستان های مادر یا کنار سینه پدر قرار می دهند (زیر لباس والد) طوری که بدن والد به صورت انکوباتور ( اتاق مخصوص برای پرورش نوزادان نارس) عمل می کند. مراقبت کانگورویی فرصت منحصر به فردی را به پدر ها می دهد تا خود را بیشتر درگیر پرستاری از نوزاد زودرس کنند. چون این روش فواید جسمانی و روانی زیادی دارد.

تماس پوست به پوست کانگورویی، اکسیژن رسانی به بدن بچه، تنظیم دما، خواب، تغذیه با پستان، افزایش وزن و بقای بچه را تقویت می کند. به علاوه، حالت کانگورویی، تحریک آرام تمام وجوه حسی را برای بچه تامین می کند: شنوایی (از طریق صدای والد)، بویایی (از طریق مجاورت والد)، لامسه (از طریق تماس پوست به پوست)، و دیداری (از طریق حالت عمودی). مادران و پدرانی که مراقبت کانگورویی را تمرین می کنند، در مورد پرستاری از بچه های شکننده خود احساس اطمینان بیشتری کرده و با محبت و دلسوزی بیشتری با آنها تعامل می کنند.

 

آموزش دادن مهارت های پرستاری از بچه های زودرس به والدین

مداخله هایی که به والدین بچه های زودرس کمک می کنند، عموماً به آنها در مورد خصوصیات بچه آموزش می دهند و مهارت های پرستاری را تقویت می کنند. در مورد والدینی که برای مراقبت کردن از بچه کم وزن خود امکانات مالی و شخصی دارند، چند جلسه آموزش برای تشخیص  و پاسخ دادن به نیاز های بچه، با افزایش عملکرد ذهنی در آزمون ارتباط دارند که بعد از چند سال با عملکرد کودکانی که دوره کامل حاملگی را طی کرده اند برابر است. فرزند پروی گرم و صمیمانه که به بچه های زودرس کمک می کند تا توجه خود را حفظ کنند (برای مثال: نشان دادن اسباب بازی به کودک و حرف زدن درباره ویژگی های آن) برای تقویت رشد شناختی و زبان اولیه بسیار مفید است.

در صورتی که بچه های زودرس در خانواده های تحت استرس و کم درآمد زندگی کنند، مداخله دراز مدت و فشرده برای کاهش دادن مشکلات رشد ضروری است. در پروژه سلامت و رشد کودک، بچه های زودرسی که در شرایط فقر به دنیا آمده بودند تحت مداخله های گسترده ای قرار گرفته اند که پی گیری پزشکی، جلسات هفتگی آموزش به والدین و شرکت کردن در جلسه تحریک کردن شناختی کودک را ترکیب می کرد. کودکانی که تحت این مداخله قرار گرفتند چهار برابر کودکان گروه گواه (39 در برابر 9 درصد) در 3 سالگی از نظر هوش، سازگاری روان شناختی، و رشد جسمانی در دامنه طبیعی قرار داشتند. به علاوه مادران گروه مداخله با محبت تر بودند و بازی و مهارت شناختی را در فرزندان خود ترغیب می کردند – یکی از دلایلی که فرزندان 3 ساله آنها توانستند رشد مطلوب داشته باشند.

کودکانی که به طور مرتب در برنامه مراقبت از کودک شرکت کرده بودند، بیش از 350 روز ظرف مدت 3 سال – در 5 و 8 سالگی کماکان عملکرد عقلانی بهتری داشتند. هرچه بیشتر در این برنامه شرکت کرده بودند، نمره بالاتری کسب کردند و آنهایی که وزن هنگام تولد آنها بالاتر بود – بین 2000 تا 2500 گرم – دستاوردهای بیشتری داشتند. در مقابل کودکانی که هر از گاهی در این برنامه شرکت کرده بودند، پیشرفت ناچیزی کردند. این یافته ها تایید می کنند که بچه هایی که هم زودرس و هم از لحاظ اقتصادی محروم هستند، به مداخله فشرده و دراز مدت نیاز دارند.

مطالب عمومی

  • آخرین ویرایش .
برگرفته از: کتاب روان شناسی رشد (از لقاح تا کودکی)
صاحب اثر: لورا برک
موقعیت مطلب: فصل سوم
صفحات: صفحه177
لینک منبع: https://www.koodaklearn.ir/publication/6

نظرات (0)

هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده. شما اولین نفر باشید.

نظر خود را اضافه کنید.

  1. میتوانید به عنوان مهمان نظرتان را در مورد این مطلب ثبت کنید و یا وارد سایت شوید . عضویت یا ورود به حساب کاربری.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید

 


کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به سایت کودک لرن می باشد.لذا کپی برداری از منابع غیر مجاز و پیگرد قانونی دارد.