ترس های اجتماعی در دوران نوجوانی

من که هستم؟ شکل ظاهری هر فرد در زمان رشد و نمو، در ایجاد اعتماد به نفس از اهمیت زیادی برخوردار است. معمولا خیلی از نوجوانان زمان طولانی را جلوی آینه می‌ایستند: رنگ موهایم باید عوض شود، جوشها صورتم را خیلی زشت کرده اند، خال ها یا جای جوشهای کوچک، پوستم را از زیبایی انداخته است، بینی ام بزرگ به نظر می رسد و ...

 

شکل ظاهری یک اصل مهم برای اعتماد به نفس نوجوانان

دختران نوجوان با وجود تعویض مداوم لباس، مدل موی جدید، آرایش زیاد و ... همچنان دارای این عدم اطمینان هستند که آیا به اندازه کافی خوشگل شده اند تا بتوانند با دخترهای هم سن و سال خودشان بیرون بروند و در نظر پسرها به قدر کافی جذاب بنظر بیایند همه اینها مربوط به ترس ها و نگرانی های کاملا طبیعی دوران نوجوانی است. تنها در مواردی غیرعادی است که این حالت به یک ترس بیمارگونه برای بی ریختی ظاهر تبدیل میشود. معمولا در این حالت، اغلب از اشکالات و نقص های موجود در چهره مانند؛ چین و چروکها، لکهای پوستی، ورم و پرمویی صورت، شکل بینی و دهان، شکل ابروها و فکها و همچنین از اندامهای جنسی، سینه ها، باسن، شکم و دست و پا گله و شکایت می شود. نشانه های بیمارگونه مربوط به ظاهر فرد (ترس از زشتی ظاهری) اغلب در سنین بلوغ آغاز می شوند و دقیقا با ناامنی اجتماعی موجود در فرد، متناسب و سازگارند؛ در حالی که افراد مبتلا بر این موضوع پافشاری و اصرار دارند که فقط به این دلیل از موقعیت های اجتماعی می ترسند یا از آن دوری می کنند که شکل و ظاهر نازیبایشان همیشه "به چشم" می آید و جلب توجه می کند.

 

ترس های اجتماعی نشانگر عدم امنیت در دوران نوجوانی

وجود میزان معینی از نگرانی های اجتماعی در دوران نوجوانی کاملا طبیعی است. این ترس ها در سنین نوجوانی شایع هستند و وقتی ظاهر می شوند که فرد در این مقطع از زندگی، به قدر کفایت از عهده وظایف تکاملی خاص خود برنیاید؛ جدا شدن از خانه پدری استقلال و اتکاء به نفس بیشتری دربرمیدارد، ورود به دنیای شغلی و حرفه ای، رشد هویت شخصی، سازگاری با گروه همسالان در کنار فعالیت های خاص مرتبط با سن، توانایی ایجاد ارتباط با جنس مخالف، کنار آمدن با تغیرات رشد جسمانی.

معمولا پرسش های خاصی در سنین نوجوانی اهمیت می یابند؛ من که هستم؟ یا میخواهم چه کسی باشم؟ دیگران چه نظری درباره من دارند؟ کدام انتقادها و قضاوت ها باید معتبر شناخته شوند، انتقاد و قضاوت خودم یا قضاوت های دیگران؟ نوجوانان در جستجوی یک الگو و مقیاس مناسب برای رفتار خود نسبت به واکنش دنیای پیرامونشان بسیار حساس و زودرنج هستند. فرد به شیوه انتقاد از خویشتن، نگرش ها و رفتارهای خود را با برداشتها و عقاید رفتاری همسن و سالش مقایسه میکند. تصور این نکته که او کاملا با همسالان خود فرق دارد، میتواند تولید ترس کند. واژه های مهمی چون استقلال، عزت نفس، اعتماد به نفس و اتکاء به نفس، اهداف تکامل نوجوان را مشخص می سازند که برای دوران بلوغ بسیار اهمیت دارند. اما با این وجود، آن اهداف در این دوره زمانی به اندازه کافی نمی توانند عملیاتی شوند. ترس های اجتماعی با کمبودها و یا بروز و ظهور ناقص این جنبه ها ارتباط دارند.

خیلی از نوجوانان بدلیل کمبود عزت نفس در معرض این خطر جدی قرار دارند که اعتماد به نفس خویش را بیش از حد بر جنبه های عملکردی معین همچون نمرات خوب، ظاهر جذاب، نیروی بدنی و نمادهای منزلتی خاصی چون مارک لباس، مالکیت کالاهای تکنولوژی مطرح و ... استوار سازند. تلاش فرد برای آن که از این طریق بیش از حد در گروه همسالان خود، تایید و پذیرش اجتماعی را بدست آورد، میتواند مانع از این گردد که اعتماد به نفس مستقلی در او شکل بگیرد. ترس های اجتماعی دوران نوجوانی اغلب از این امر ناشی می شوند که نوجوانان از انتقاد درباره جنبه های شخصیتی خویش هراس دارد، همان جنبه هایی که خود نیز آنها را مسئله دار میداند. دوری گزینی اجتماعی (اجتماع گریزی) بیانگر تلاش نوجوان برای فرار از انتقادهایی است که خودش هم به آنها اذعان دارد. ترسهای اجتماعی موقتی و گذرا، معمولا در دوران کودکی و نوجوانی نسبتا شایع هستند. ترسهای اجتماعی اغلب از سنین 13 تا 20 سالگی آغاز می شوند و اگر کمی هم زودتر بروز کنند در قالب اختلال هراس یا ترس مکانی هستند.

ترس در میان کودکان و نوجوانان بیشتر به شکل ترس از مدرسه و امتحان و همچنین ترس از مورد تمسخر قرار گرفتن یا طر شدن توسط بچه های دیگر شایع میباشد. دانش آموزانی که دچار ترس های اجتماعی اند، معمولا بدتر از دیگر بچه ها در امتحانات ظاهر می شوند. این امر هم به دلیل ترس از امتحان و هم به علت اجتناب مکرر از شرکت در امتحانات کلاسی است و این همان چیزیست که ترس دانش آموز را از ارزشیابی تشدید میکند. کارآیی و بازده بد تحصیلی علیرغم تلاش زیاد برای یادگیری امری اجتناب ناپذیر و با بندآمدن زبان دانش آموز که بدلیل ترس هنگام حرف زدن در برابر جمع کلاس و شخصیت مقتدر معلم رخ می دهد مرتبط است. شرایط امتحان که خود مظهر تمام عیار و ترسناکی برای ارزیابی از کارآیی فرد است، منجر به مراقبت شدید نسبت به رفتار و عملکرد خویش می شود و بسته به مورد، باعث تشدید علائم جسمانی معینی چون؛ لرزش، سرخی چهره، تعرق، لکنت زبان و بندآمدن صدا می شود؛ که خود این عوامل باعث جلب توجه بیشتر دیگران هم خواهد شد. این مسئله موجب پیدایش اختلال در تمرکز میگردد، طوری که فرد اغلب به شکل مناسبی نمی تواند به دانسته های خویش استناد نماید.

پیدایش ترس های اجتماعی نباید فقط به عنوان مشکل فردی کودک شناخته شود، آنچنان که در گذشته شایع بود بلکه این مسئله را باید در پس پرده محیط زندگی اجتماعی کودک و بویژه در رابطه می توانند نقش خانوادگی او در نظر گرفت. عوامل مختلفی در این رابطه می توانند نقش داشته باشند؛ برای مثال: شیوه تربیتی والدین، رابطه کودک با والدین، خشنونت و زورگویی پدر، روابط درهم شکسته و جدا از هم والدین.

 

بروز ترس های اجتماعی در دوران نوجوانی

ترس های اجتماعی در دوران نوجوانی، به سه شکل می توانند بروز کنند:

1. ترس های اجتماعی که به عدم مهارت های اجتماعی منجر میشوند؛

شرایط پرورشی خاص بویژه در خانه پدری در آموزش و تعلیم ترس های اجتماعی به نوجوان، از مزیت خاصی برخوردارند. رفتار دوری گزین همراه با ترس از پرورش مهارت های اجتماعی جلوگیری میکند و این همان چیزیست که به وظایف اجتماعی مختص دوران نوجوانی مربوط میشود. حساسیت و زودرنجی که باعث می شود فرد به راحتی آسیب پذیر گردد و اضطراب انتظار زیاد، عقب نشینی اجتماعی را در فرد تشدید می کند. این مسئله فراگیری مهارت های اجتماعی را هم غیرممکن می سازد. مواجهه با درخواست های اجتماعی خاص، سبب بروز علام جسمانی هراس گونه میشود.

2. فقدان مهارت های اجتماعی که منجر به ترس های اجتماعی می شوند؛

برخی شرایط خاص زندگی از ایجاد و رشد مهارتهای اجتماعی جلوگیری می کنند و در نتیجه فرد را به سمت یک فوبی اجتماعی سوق می دهند، نقل مکانهای مکرر والدین که بدلایل شغلی صورت می گیرد باعث تخریب و از هم پاشیدن روابط اجتماعی نوبنیاد می شوند، تعویض مدرسه که تقاضاهای متغیری را دربردارد، اعتماد به نفس نوجوان را در توانایی تحصیلی اش به شدت تحت تاثیر قرار میدهد، بیماریهای سخت با بستری شدن طولانی فرد در بیمارستان به گوشه گیری اجتماعی می انجامد، والدینی که توانایی برقراری ارتباط با دیگران را ندارند و یا در اینباره بسیار محدود عمل می کنند، اجازه ایجاد ارتباط اجتماعی مناسب و درست را به فرزندان خود نمی دهند. بعلاوه آنها به قدر کافی به مشکلات خفیف جسمی یا ذهنی فرزندانشان که می تواند در برقراری ارتباط با دیگران مانند یک سد عمل کند توجه نمی کنند. ترس مکانی یا افسردگی درازمدت نیز در افرادی که قبلا از سازگاری اجتماعی خوبی برخوردار بوده اند می تواند باعث ظهور ترسهای اجتماعی شود.

 3. ترس های اجتماعی در چارچوب افسردگی؛

رفتار دوری گزینی و ترس و بزدلی شدید در نوجوانی که قبلا از نظر اجتماعی بسیار معمولی بوده است، ناگهان پدید می آید این امر می تواند با بی انگیزگی ناشی از افسردگی و کاهش اعتماد به نفس مرتبط شود. در این گونه ترسهای اجتماعی، ابتدا باید علائم مربوط به افسردگی درمان شوند.

ترس های اجتماعی می توانند در دوران نوجوانی مخفی نگه داشته شوند

_ ترس به عنوان پیامد عدم آسودگی خاطر در خانواده، می تواند به شکل تهاجمی تخلیه گردد.

_ مرد جوانی که از کودکی ترسو بوده است، بی باکی خود را بوسیله ورزش های مخاطره آمیز یا با انجام عملیات خطرناک نشان می دهد.

_نوجوانی که ترس دورنی دارد به دنبال دوست ترسوتر از خودش می گردد تا در مقابل او با اعتماد به نفس ظاهر شود.

 

غلبه بر ترس های اجتماعی

ترس های اجتماعی قابل درمان تر از دیگر بیماری های مشابه هستند؛

- مواجهه فرد با موقعیت های اجتماعی ترسناک در ترس های اجتماعی خاص، جایی که خجالت و کمرویی نقش بزرگی ایفا می کند برای از بین بردن هر نوع رفتار دوری گزین بسیار موثر است. با این شیوه اضطراب انتظار (انتظارات نگران کننده) کاملا بی مورد و بی اساس می باشد، نوجوان باید هر موقعیت اجتماعی ترسناک را براساس اصول غلبه بر ترس تنظیم نماید.

- تمرین اتکا به نفس منجر به ایجاد مهارت اجتماعی و پیدایش اتکا به نفس در ترس های اجتماعی فراگیر می شود. والدین، معلم و مربی می توانند در قالب بازیگر با نوجوان تمرین کنند تا او بداند در موقعیت های معین چگونه می تواند با اطمینان بیشتری رفتار کند. با این روش، در صورت بروز برخورد و مشاجره نوجوان با همکلاسی یا معلمش، می توان راه حل موثرتری برای مشکل تدارک دید.

- مربیان پرورشی هم می توانند به نوجوان کمک کنند که الگوی فکری منفی ایجاد کننده و تشدید کننده ترس را تجزیه و تحلیل کند و آن را تغییر دهد.

 

مطالب عمومی

  • آخرین ویرایش .
برگرفته از: کلیدهای برخورد با ترس در نوجوانان
صاحب اثر: دکتر هانس مورشیتسکی
موقعیت مطلب: فصل دهم
صفحات: خلاصه ای از صفحات 129 تا 136
لینک منبع: http://www.koodaklearn.ir/publication/16

نظرات (0)

هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده. شما اولین نفر باشید.

نظر خود را اضافه کنید.

  1. میتوانید به عنوان مهمان نظرتان را در مورد این مطلب ثبت کنید و یا وارد سایت شوید . عضویت یا ورود به حساب کاربری.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید

 


کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به سایت کودک لرن می باشد.لذا کپی برداری از منابع غیر مجاز و پیگرد قانونی دارد.