راههای تشخیص اختلال ناتوانی یادگیری در کودکان

چگونه مطمئن می شوید که مشکلات فرزندتان در مدرسه بر اثر ناتوانی در یادگیری است؟ علل زیادی برای مشکلات کودکان و نوجوانان در مدرسه ذکر شده و ناتوانی در یادگیری تنها یکی از آن دلایل است. برای آن که مشخص شود که فرزند شما در یادگیری ناتوان است، باید مورد بررسی قرار گیرد.

 

ارزیابی کودک برای تشخیص مشکلات ناتوانی در یادگیری

اولین قدم در این راه ارزیابی کودک می باشد. واژه ارزیابی، به کل شیوه جمع آوری و استفاده از اطلاعات به منظور تصمیم گیری درباره احتیاجات آموزشی کودک اشاره دارد. در این روش کودک به طور کلی مورد ارزیابی قرار می گیرد و شامل اطلاعاتی درباره کل محیط زندگی او نیز می گردد. این اطلاعات حاصل نتایج آزمون های رسمی به همراه مشاهدات کارکنان مدرسه و والدین است و اساس برنامه آموزش فردی کودک را تشکیل می دهد. در این برنامه اهداف آموزشی کودک توضیح داده می شود و خدمات ارائه شده از طریق مدرسه نیز ذکر می گردد. ارزشیابی شامل چه مواردی می شود؟

آزمون ها قسمت مهمی از ارزشیابی را تشکیل می دهند اما مشارکت والدین در شیوه ارزشیابی نیز از موارد مهم به شمار می رود، علاوه بر آزمون ارزشیابی این موارد را نیز در برمی گیرد: مشاهدات کارشناسی که با کودک کار کرده اند، تاریخچه پزشکی کودک (مواردی که با عملکرد او در مدرسه ارتباط دارد)، اطلاعات والدین و مشاهداتی درباره تجربیات و احتیاجات کودک در مدرسه، رفتار او در خارج از مدرسه و احساسات او راجع به مدرسه. گروهی که ارزیابی را بر عهده دارند ممکن است شامل این کارشناسان باشند: روانشناس مدرسه، کارشناس زبان و گفتار درمانی، کارشناس فیزیوتراپی یا کارشناس تربیت بدنی انطباقی، پزشک متخصص، کارشناس تشخیصی آموزشی، آموزگار کودک (آموزگار آموزش استثنایی ناتوان در یادگیری)، آموزگاران کلاس. کارشناسان مشاهداتی را در مورد کودک انجام می دهند و به منظور بازبینی موارد زیر، آزمایش هایی را به انجام می رسانند: عملکرد زبان و قدرت صحبت کردن، شخصیت و الگوی رفتاری انطباقی، پیشرفت تحصیلی، توان و استعداد (هوش)، سطح عملکرد کودک (انجام کارهای کلاسی)، قدرت درک، استعداد و تمایلات حرفه ای. در تمام این آزمایش ها، از زبان اصلی کودک باید استفاده شود، به طریقی که هیچ نوع تبعیضی براساس ناتوانی، نژاد یا سابقه کودک صورت نگیرد. هرگز نباید فقط یک آزمون را اساس ارزشیابی کودک قرار داد. آزمایش های بسیاری باید انجام شود و موارد مشکل آفرین مشخص گردد. کارشناس خود می تواند آزمون مربوطه را با توجه به آنچه خود در نظر دارد و رعایت نکاتی که تبعیض آمیز نیست، انتخاب کند.

چطور می توان کودک را مورد ارزیابی قرار داد؟

حداقل سه راه مختلف برای ارزیابی کودک وجود دارد: می توانید درخواست ارزیابی کنید، اولیای مدرسه می توانند درخواست اجازه ارزیابی کنند و معلم کلاس براساس نتایج آزمون های انجام شده، می تواند درخواست ارزیابی کند.

چه زمانی باید ارزیابی مستقل اقدام شود؟

هدف از ارزیابی مستقل، آگاه شدن از نظر کارشناسان ثانوی می باشد. چنانچه والدین کودک فکر کنند که ارزیابی مدرسه نادرست و ناقص است، باید ارزیابی دیگری خارج از مدرسه صورت گیرد. البته چنانچه مدرسه هزینه آن را قبول می کند، تنظیم برنامه باید از طریق مدرسه انجام شود. افزون بر این، چناچه اولیای مدرسه ملزم به پرداخت هزینه نباشند، والدین می توانند هر زمان که تمایل دارند جهت ارزیابی اقدام کنند. مشارکت والدین ومسئولان مدرسه در جهت کمک به کودک بسیار مهم است. هدف از همکاری والدین و اولیای مدرسه برطرف ساختن نیازهای کودکانی است که با مشکل ناتوانی در یادگیری دست و پنجه نرم می کنند. 

 

ارزیابی چند منظوره در تشخیص مشکلات ناتوانی در یادگیری کودکان

تشخیص مشکل ناتوانی در یادگیری آسان نیست. اطلاعات لازم باید از منابع گوناگونی جمع آوری شود. ارزیابی باید از چندین کارشناس انجام شود که گروه چند منظوره نامیده می شوند. این گروه شامل یک روانشناس (عملکرد ذهنی، اجتماعی و هیجانی کودک را ارزیابی می کند. او اختلالات هیجانی و دیگر اختلالات روانی را که به همراه مشکل ناتوانی در یادگیری یا به تنهایی به صورت مشکل اصلی وجود دارد، ریشه یابی می کند و  ...)، پرورشکار استثنایی (وجود مشکل ناتوانی در یادگیری یا دیگر اختلالات مرتبط با مدرسه را بررسی می کند. دانش آموز از طریق فرآیندهای اصلی روانشناختی (توجه، حافظه، ادراک) و درس های مهارتی اصلی (خواندن، ریاضیات و ...) به منظوری مشخص شدن نقاط ضعف و قوت مورد ارزیابی  قرار می گیرد و ...) و مددکار اجتماعی ( به منظور دستیابی به اطلاعاتی در مورد تاریخچه زندگی کودک که شامل اطلاعاتی در مورد به دنیا آمدن او، نقاط عطف رشد، پویایی خانواده، اطلاعات پزشکی و تعیین سطحی که توسط اولیای مدرسه مشخص شده، ملاقات با خانواده کودک و ...) است. این افراد با هم تشریک مساعی می کنند تا بدین وسیله تصویر کاملی از وضعیت کودک ارائه دهند. جمع آوری اطلاعات از طریق منابع مختلف باعث می شود که خطای کمتری در تشخیص روی دهد. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که مبحث ناتوانی در یادگیری شامل "بیش تشخیصی" شده است. به عبارتی، هر دانش آموزی که در مدرسه مشکلاتی دارد، در گروه ناتوان در یادگیری قرار می گیرد. شیوه ارزیابی رشته ای چند منظوره خطای تشخیص را کاهش می دهد چون در این میان، دلایل دیگر بروز مشکلات کشف می شود. به عنوان مثال: ممکن است مشکلات کودک در مدرسه در ارتباط با گرفتاری های خانوادگی، توانایی فکری پایین یا اختلال زبانی قابل ملاحظه باشد. زمانی که تمام کارشناسان یافته های خود را جمع کردند، درباره نتایج به دست آمده و وجود یا فقدان مشکل ناتوانی در یادگیری با یکدیگر مذاکره می کنند.

 

ارزیابی روانی برای تشخیص مشکلات ناتوانی در یادگیری کودکان

ارزیابی روانی باید از طریق روانشناس بالینی یا تحصیلی که دارای درجه دکتراست و مجوز رسمی دارد انجام شود. روانشناس معمولا سرپرستی آزمون هوش فردی که به IQ معروف است را به عهده می گیرد. برگزاری آزمون های انفرادی بسیار متفاوت از آزمون های استاندارد گروهی است. در آزمون های گروهی، معمولا دانش آموزان پاسخ ها را روی پاسخنامه می نویسند اما در آزمون انفرادی فقط یک دانش آموز شرکت می کند. بیشتر پاسخ ها به صورت شفاهی است یا از کودک خواسته می شود که کاری انجام دهد و اگر آزمون شامل پاسخ نوشتاری یا خواندن نیز باشد، مقدار آن بسیار مختصر خواهد بود. براساس نیازهای کودک موردنظر، روانشناس آزمون مناسبی را انتخاب می کند به عنوان مثال: چنانچه کودکی در صحبت کردن و زبان مشکل داشته باشد، آزمونی انتخاب می شود که حین انجام آن ملزم به سخن گفتن نباشد. به طور کلی، از رایج ترین آزمون های انفرادی، سنجش هوش استنفورد-بینه (برای کودکان 2 سال تا بزرگسال تنظیم شده است. این سنجش، سن عقلی قابل تبدیل به نمره IQ را تعیین می کند) و سنجش های وکسلر (1. مخصوصو کودکان پیش دبستانی و دبستانی که مهارت های کلامی و غیرکلامی، توانایی استدلال و مهارت های ادراکی و حرکتی را اندازه گیری می کند. 2. مخصوص سنین 6 تا 16 سال که مهارت های کلامی و غیرکلامی را اندازه گیری می کند و 3. که برای سنین بالای 16 سال طراحی گردیده) است. 

 

یک ارزیابی تحصیلی کامل (گاهی به آن ارزیابی روانی-تحصیلی نیز گفته می شود)، نقاط قوت و ضعف کودک را مشخص می کند و توصیه هایی جهت مداخلات تحصیلی او رائه می دهد. ارائه جواز یا مدرک خاص از سوی شخصی که ارزیابی تحصیلی را انجام می دهد، ضروری نیست. به همین دلیل والدین باید در مورد صلاحیت او مطمئن شوند. چنین شخصی حداقل دارای مدرک کارشناس ارشد در زمینه آموزش و پرورش استثنایی باشد، او باید تجربه برگزار کردن مجموعه آزمون ها را داشته باشد. لازم است چنین شخصی با کودکانی که در یادگیری ناتوان هستند آشنایی داشته باشد و در ارزیابی کودکان (به هنگامی که احتمال ناتوانی در یادگیری می رود) از تجربه کافی برخوردار باشد. علاوه بر آزمون های روانی-تحصیلی، اطلاعات والدین درباره عملکرد کودک در مدرسه، گزارش آموزگاران، میزان علاقه کودک به مدرسه، مدت زمانی که او صرف انجام تکالیفش می کند و دیگر توضیحات در مورد رفتارهای کودک در تشخیص نوع مشکل کمک می کند. ناتوانی در یادگیری اختلال پیچیده ای است، بنابراین هرچه اطلاعات بیشتری از منابع مختلف دریافت کنیم، بهتر می توانیم زمینه های بحرانی را بررسی نماییم. با توجه به این نکته، کسب اطلاعات از آموزگاران نیز الویت دارد: آموزگار کلاس، آموزگار درس های جانبی (موسیقی، هنر، ورزش، کامپیوتر)، مراقبین ناهارخوری و حیاط بازی یا هر کسی که در محیط مدرسه با کودک در تماس است. زمانی که ارزشیاب ها زمینه های لازم را مورد توجه قرار دادند، از آزمون های تشخیصی زبان، خواندن، نوشتن و ریاضی استفاده می کنند. طی این جریان، ارزشیاب نمرات خاص آزمون را به دست می آورد. این نمرات مهم هستند، اما اطلاعاتی که ممتحن از طریق نظاره کردن کودک در حین آزمون جمع آوری می کند نیز به همان اندازه اهمیت دارد، این مشاهدات به ارزشیاب نشان می دهد که عملکرد کودک در محیط تحصیلی چگونه است. زمانی که این اطلاعات با کارشناسان دیگر در میان گذاشته شد، تصویری واضح تر از اختلال کودک نمایان می شود.

 

شرح حال اجتماعی در تشخیص مشکلات ناتوانی یادگیری در کودکان

منظور از شرح حال اجتماعی، تصویری از خانه و موقعیت خانوادگی است تا از این طریق بتوان اطلاعاتی را که برای تشخیص مشکل ناتوانی در یادگیری به کار می آید کسب کرد. شرح حال اجتماعی کودک باید از طریق مددکار اجتماعی خبره و کارآزموده که دارای مدرک کارشناسی ارشد مددکاری می باشد، تهیه گردد. مددکار اجتماعی نیز باید همانند اعضای گروه چندمنظوره در مورد کودکان ناتوان در یادگیری و خانواده آن ها باتجربه باشد. در یک برهه از زمان، تمام اعضای خانواده کودکی که در یادگیری ناتوان است، تحت تاثیر مشکل او قرار می گیرند. داشتن اطلاعاتی در مورد خانواده و رفتارهای آن ها می تواند به مددکار اجتماعی و اعضای گروه چندمنظوره کمک کند تا موثرتر عمل کنند. ممکن است ممکن است از والدین و دیگر اعضای خانواده خواسته شود که پرسشنامه ای را پر کنند یا به صورت شفاهی به پرسش های مددکار اجتماعی پاسخ دهند. پدر و مادر هر دو بادی به آنچه در مورد شرح حال اجتماعی پرسیده می شود، پاسخ گویند حتی اگر هر دو آن ها در یک خانه زندگی نمی کنند. درارزیابی مددکار، اطلاعاتی که از سوی پدر و مادر ارائه می شود حائز اهمیت است. شرح حال اجتماعی در صورتی مفید است که کامل باشد. گزارشی سریع و فهرست وار فاقد اطلاعات کافی و ارزشمند است و از این طریق نمی توان ارزیابی دقیقی انجام داد.

 

جمع بندی نکات و نتیجه گیری

اطلاعات جمع آوری شده از طریق گروه ارزشیاب، آموزگارن کلاس و والدین، به گروه تصمیم گیری ارائه می شود تا مشخص شود که مشکل ناتوانی در یادگیری وجود دارد یا خیر؟ لازم است که والدین یا آموزگار در زمان ارجاع کودک دلایل خاصی را ارائه دهند. حتی اگر دانش آموز شرایط قرار گرفتن در گروه ناتوان در یادگیری را نداشته باشد، به این معنی نیست که هیچ گونه دخالت و کمکی نیاز ندارد بلکه منظور این است که این مسئولیت بر عهده افراد آموزش استثنایی نیست. قبل از این که مشکل ناتوانی در یادگیری تشخیص داده شود سه زمینه اصلی باید مورد توجه قرار گیرد: عملکرد ذهنی (دانش آموزانی که در یادگیری ناتوان هستند، معمولا از نظر هوشی در حد متوسط یا بالاتر از متوسط هستند. یکی از راه های پی بردن به عملکرد ذهنی کودک، برگزاری آزمون هوش است)، تفاوت بین عملکرد و توان (اعضای گروه چندمنظوره، نتایج آزمون های توانایی تحصیلی و عملکرد کودک در مدرسه را بررسی می کنند. چنانچه تفاوتی بین توان دانش آموزان و عملکرد او در مدرسه وجود داشته باشد، بدان معنی است که دانش آموز دچار مشکل ناتوانی در یادگیری است) و بند حذفی (زمانی که اعضای گروه به منظور بحث درباره امکان وجود مشکل ناتوانی در یادگیری گردهم می آیند، دیگر دلایل بروز مشکلات کودک باید حذف شود). 

 

مطالب عمومی

  • آخرین ویرایش .
برگرفته از: کتاب کلیدهای برخورد با ناتوانی یادگیری
صاحب اثر: دکتر باری ای، مک نامارا و فرانسین جی
موقعیت مطلب: بخش دو / فصل دهم
صفحات: خلاصه ای از صفحات 56 تا 76
لینک منبع: https://www.koodaklearn.ir/publication/24

نظرات (0)

هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده. شما اولین نفر باشید.

نظر خود را اضافه کنید.

  1. میتوانید به عنوان مهمان نظرتان را در مورد این مطلب ثبت کنید و یا وارد سایت شوید . عضویت یا ورود به حساب کاربری.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید

 


کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به سایت کودک لرن می باشد.لذا کپی برداری از منابع غیر مجاز و پیگرد قانونی دارد.