مشکلات توالت رفتن کودکان

عوض کردن پوشک، ملحفه یا کهنه کودک، و شستن مکان هایی که کودک خیس می کند، وظایفی هستند که اغلب والدین، با کمال میل آنها را پذیرفته اند، چون از قبل مشکلات بچه داری را می دانستند و با پذیرش آنها بچه دار شده اند. مادامی که کودکان نوزادند، مشکلات ناشی از ناتوانی جسمی آنها برای ما اصلاً اهمیتی ندارد، زیرا می دانیم که سرانجام، خواهند آموخت که به تنهایی به توالت بروند و دیگر خود را کثیف نکنند.

زمان یادگیری توالت رفتن کودکان با هم تفاوت دارد بدین ترتیب که برخی کودکان، دیرتر از دیگران یاد می گیرند که به موقع به توالت بروند. البته این مساله غیر طبیعی نیست؛ ولی گاهی والدین از این بابت نگران می شوند که مبادا کودکشان هرگز این کار را یاد نگیرد. گاهی هم نگرانی والدین ناشی از آن است که کودکان بزرگسال تر، دوباره شب ادراری را آغاز می کنند. در این هنگام آنها از خود می پرسند: آیا فرزند ما احساس ناامنی می کند و یا آیا ما کار نادرستی انجام داده ایم؟

 

آموزش توالت رفتن به کودکان

آموزش توالت رفتن، موضوعی است که می تواند باعث ایجاد نگرانی های زیادی برای والدین شود. کسانی که تازه پدر و مادر شده اند، از راهنمایی های ضد و نقیض فامیل، دوستان و «افراد مجرب» گیج و سردرگم می شوند. پدر و مادر های با تجربه، گاهی نگران این مساله هستند که ممکن است روشی که برای یک کودک مفید بوده، برای کودک دیگر، بی فایده باشد. برخی صاحبنظران بر این باورند که صبر کنید و به کودک اجازه دهید که به طور طبیعی خودش یاد بگیرد. برخی دیگر پیشنهاد می کنند که آموزش توالت رفتن را در طی یک روز کامل کنید.

چه باید بکنید؟ آیا کودک شما با آموزش توالت رفتن از لحاظ روانی آزرده می شود؟ یا بدتر، مجبور خواهد شد با پوشک به دانشگاه برود؟ پاسخ این است: خیر! تمام کودکان غیر از کسانی که مشکل جدی روانی یا فیزیکی دارند – دیر یا زود توالت رفتن را می آموزند. حتی بسیاری از کودکان که عقب ماندگی شدید ذهنی دارند، می توانند عادت های اجابت مزاج خود را تحت کنترل در آورند.

البته، برخی از کودکان سخت تر از دیگران این مساله را می آموزد؛ ولی به یاد داشته باشید که این موضوع به تفاوت کودکان با یکدیگر مربوط است و اصلاً نگران کننده نیست. برخی کودکان زودتر راه می روند، زودتر حرف می زنند و ...

در مورد آزردگی روحی کودک در اثر آموزش توالت رفتن نیز، تجربه نشان داده است که این کار تنها در صورتی می تواند برای سلامت کودک مضر باشد که شما معلم بداخلاق و سختگیری باشید و کودک را به این علت، زیاد تنبیه کنید. در غیر این صورت، آموزش توالت رفتن سنگ بنای ساخته شدن شخصیت کودک نیست.

آموزش توالت رفتن وقتی باید انجام گیرد که بدن کودک از لحاظ فیزیکی آمادگی پذیرش آن را داشته باشد. در نوزادان، هنوز ارتباط بین مغز و دستگاههای دفعی کامل نشده است . بنابراین، نوزاد نمی تواند عمل دفع را به طور ارادی کنترل کند. او حتی نمی فهمد که خودش را خیس کرده است. باید بدانیم که کنترل، مرحله بعد از آگاهی است بدین معنا که باید اول کودک به مرحله ای برسد که از کثیف شدن خودش آگاه شود و سپس بتواند آن را کنترل کند.

افزایش توانایی مثانه برای نگهداری ادرار و همچنین کمتر شدن تعداد دفع در روز به کنترل ادرار و مدفوع کمک می کند.

 

نخست آموزش تئوری، بعد از آموزش عملی توالت رفتن کودک

به یاد داشته باشید که قبل از اینکه آموزش توالت رفتن را به طور عملی شروع کنید باید نکاتی را برای کودک روشن کنید.

 

آگاهی از بدن خود

به کودکتان نام بخش های مختلف بدن و عملکرد آنها را بگویید. برای او توضیح دهید که ادرار و مدفوع از کجا آمده است (توضیح دهید که ادرار و مدفوع بخشی از بدن او نیست). به کودک نام اندام مربوط به دفع را یاد بدهید. حتی اجازه دهید که وقتی به حمام می روید شما را ببیند. نگران نباشید! این مساله از لحاظ روحی برای کودک مضر نیست. فقط عادی عمل کنید. البته برای آنکه کودک گیج نشود، بهتر است همجنس خودش را ببیند. بدین ترتیب اگر پسر است پدر و اگر دختر است مادرش را.

 

کلمات مربوط به توالت رفتن

کودک نیازمند آن است که با واژه های مربوط به توالت رفتن آشنا شود. مهم این است که کلماتی به کار ببرید که قابل فهم باشد و مهم نیست که چه کلماتی باشد.

 

درک مفاهیم توالت داشتن، کثیف کردن، خیس کردن

آیا کودک شما می تواند بگوید که توالت دارد یا اینکه خودش را یا اینکه خودش را خیس و کثیف کرده است؟ این گونه موارد، مهارت های کلیدی آموزش توالت رفتن هستند. اغلب کودکان زیر یک سال به نحوی نشانه ای از موارد بالا را از خودشان می دهند، ولی این نشانه ها و علائم اکثراً با بزرگتر شدن کودک از بین می روند. گرچه، والدین با تجربه ممکن است بفهمند که کودک توالت دارد یا مشغول توالت کردن است؛ برای نمونه وقتی کودک پوشکی در گوشه ای کز می کند و مشغول دفع می شود. این صحنه ها اولین نشانه هایی هستند که با دیدن آنها باید به کودک کمک کنید تا احساس توالت داشتن را دریابد و به شما بگوید.

بکوشید، کودک را در حین مدفوع کردنش گیر بیاورید و برای او توضیح دهید که مشغول چه کاری است و نام این کار و احساس چیست. وقتی کودک بزرگتر می شود و احتمالاً به شما می گوید که خود را خیس یا کثیف کرده، بلافاصله او را به توالت ببرید و حرفش را نادیده نگیرید. او را برای آنکه این مطلب را به شما گفته تشوی کنید و پوشک او را عوض کنید. اگر کودک بتواند که فرق بین خشک و خیس را تشخیص دهد، مساله بسیار مهم و کلیدی را پشت سر گذاشته است. زیرا این حالت، به آنجا می انجامد که او، قبل از توالت کردن شما را خبر کند. شما می توانید این روند را تسریع کنید. مثلاً به طور تصادفی پوشک کودک را کنترل کنید و اجازه دهید که او هم پوشکش را حس کند و اگر درست تشخیص داد که تمیز است یا کثیف او را تشویق کنید.

 

همکاری کودک و پیروی از دستورالعمل ها

آیا کودک شما می تواند از دستورات ساده و کوچک پیروی کند؟ برای مثال، اگر به او بگویید دستت را روی سرت بگذار آیا می تواند چنین کند؟ برای آنکه دریابید آیا کودک شما آمادگی آموزش توالت رفتن را دارد مثلاً به او بگویید چیزی را از اتاق بردارد و به دستشویی ببرد و کنار توالت بگذارد. اگر کودک، دستورات ساده را متوجه نمی شود، آموزش خود را با یاد دادن نام اشیاء و محل ها در خانه شروع کنید و در مقابل خوب یاد گرفتن، جایزه بدهید. پس از اطمینان از یادگیری درست کودک، شبه یاددادن توالت رفتن کنید. در غیر این صورت، آموزش شما برای کودک گیج کننده خواهد بود. حال اگر کودک مفهوم دستورات را می فهمد،ولی از انجام دادن آنها سرپیچی می کند، ابتدا این مساله را حل و رفع کنید.

 

توانایی حرکتی بدن

آیا کودک شما می تواند به سوی دستشویی بدود یا راه برود؟ آیا او می تواند لباس های خود را در بیاورد و دوباره بپوشد؟ اگر نمی تواند، آموزش توالت رفتن برای او بسیار مشکل تر خواهد بود. بدین ترتیب، مجبور خواهید شد خودتان کودک را به دستشویی ببرید و لباس او را دربیاورید و دوباره بپوشانید. بنابراین، بهتر است که آموزش را به هنگامی موکول کنید که کودک بتواند خوب راه برود یا بدود. اگر کودکی می داند چطور اشیاء مختلف را بردارد و جایی ببرد، ولی هنوز نمی تواند خودش لباس هایش را در بیاورد، می توانید آموزش را از لباس پوشیدن و در آوردن آغاز کنید. به کودک اجازه دهید تا آنجا که می تواند به تنهایی کار های خود را انجام دهد، ولی به حدی که از این کار مایوس نشود.

 

کنترل ادرار و مدفوع

آیا کودک شما می تواند به مدت طولانی خود را خیس نکند؟ آیا کودکتان به جای چندین بار به مقدار کم، دو یا سه بار به مقدار زیاد مدفوع می کند؟ اگر پاسخ سوالات فوق مثبت است، احتمالاً کودک شما تا حدودی می تواند ادرار و مدفوع خود را کنترل کند و بنابراین، آمادگی آموزش توالت رفتن را دارد. اگر پاسخ سوالات فوق منفی است، این پرسش پیش می آید که آیا کودک می تواند ادرار یا مدفوعش را تا رسیدن به توالت نگه دارد؟ به هر حال، برای آموزش توالت رفتن صبر کنید تا کودک کنترل بهتری بر عمل دفع خود داشته باشد. صبور باشید. همان طور که گفتیم، کودکان مختلف با سرعت های مختلفی این عادت ها را می آموزند. با این همه، اگر هنوز نگران یادگیری کودک هستید، مساله را با پزشک در میان بگذارید.

 

ترس از توالت رفتن

آیا کودک شما از صدای سیفون توالت می ترسد؟ آیا از اینکه در داخل توالت بیفتد واهمه دارد؟ برخی از کودکان از این گونه مسائل می ترسند و بسیار مهم است که قبل از آغاز آموزش توالت رفتن، این گونه ترس ها را در او از میان ببریم. به کودک اجازه دهید که سیفون توالت را برای شما بکشد. به او اجازه دهید هنگامی که سیفون در حال کار کردن است، به داخل توالت نگاه کند. سپس بگذارید کودک مدفوعش را از روی پوشک کثیف به داخل توالت بریزد و سیفون را بکشد. خانم جوان کول در کتاب بی نظیر خود به نام «راهنمای آموزش توالت رفتن» پیشنهاد می کند که به کودک بیاموزید که با مدفوع خود هنگامی که در حال پایین رفتن از توالت است، بای بای کند.

برای کودک توضیح دهید که مدفوع همان غذایی است که بدن بعد از جذب تمام چیزهای مفید آن، تفاله اش را به صورت مدفوع پس داده است و مطمئن شوید که کودک فکر نمی کند که مدفوع بخشی از بدن اوست که از آن جدا می شود.

دست آخر اگر این مشکل وجود دارد که کودک هنگام دفع احساس درد می کند با پزشک مشورت کنید تا برنامه غذایی او را تغییر دهد یا یک مسهل ضعیف تجویز کند. این مساله اهمیت دارد که که عمل دفع در ذهن کودک عمل دردناکی به نظر نیاید. بنابراین، قبل از آموزش توالت رفتن یبوست کودک را درمان کنید.

وقتی کودک آمادگی مهارت های لازم را کسب کرد، می توانید آموزش خود را آغاز کنید.

 

روش بدون اعمال فشار، آموزش توالت رفتن به کودکان

برخی از متخصصان بر این باورند که اگر کودکی از آمادگی ها و مهارت های لازم برخوردار باشد و سعی در  نافرمانی نیز داشته باشد، خود به خود توالت رفتن را یاد می گیرد. دکتر بِری 1170 کودک را طی بیش از ده سال مورد بررسی قرار داده و نتیجه گیری کرده است که 80 درصد کودکان در حدود 2 تا 5/2 سالگی بدون اعمال هیچ گونه فشاری از سوی والدین، خودشان توالت رفتن را یاد می گیرند و بیش از یک بار در هفته در این مورد دچار خطا نمی شوند. البته 20 درصد باقی مانده کمی دیرتر می آموزند که خودشان به تنهایی به توالت بروند. بیش از 100 نفر از کودکان مورد آزمایش، بعد از 3 سالگی این مهارت را آموخته اند و حدود 100 نفر دیگر بعد از چهار سالگی.

اگر صبر زیادی داشته باشید و معتقد به محدودیت زمانی خاصی برای یادگیری نباشید، می توانید طرفدار روش بدون اعمال فشار باشید. برای کودک توالت های کوچک پلاستیکی تهیه کنید و روش استفاده از آن را برای او توضیح دهید و پیشنهاد کنید که می تواند به جای پوشک از توالت استفاده کند.

اگر کودک در این مورد از شما کمک خواست، فوراً به کمک او بروید و به یاد داشته باشید که نباید او را مجبور به این کار بکنید. منتظر باشید تا خودش به شما بگوید که دیگر دوست ندارد از پوشک استفاده کند.

مهم: اگر برای مثال، از اینکه کودک در مکان های ممنوع، ادرار یا مدفوع می کند زیاد عصبانی می شوید یا به نحوی مجبورید که او را زود تر وادار به توالت رفتن کنید، این روش برای شما مناسب نیست؛ زیرا در این روش باید نسبت به اینگونه مسائل کاملاً خونسرد باشید.

 

روش دوبار در روز، آموزش توالت رفتن به کودکان

در این روش که کمی صریح تر و مثل روش قبلی تدریجی است. شما باید دوبار در روز کودک را بر روی توالت بنشانید. این روش، به ویژه در کودکانی که که عمل دفعشان منظم است و زمان تقریبی مشخص دارد، بسیار خوب عمل می کند. کودک را در زمان هایی که معمولاً مدفوع می کند، برای مدت کوتاهی روی توالت بنشانید. بکوشید کودک را با اسباب بازی و کتاب یا مواردی از این قبیل سرگرم کنید. برای این کار بهتر است، کتاب یا اسباب بازی خاصی را به این زمان ها اختصاص دهید. برای نمونه، خرس کوچکی را فقط هنگامی که کودک را روی توالت نشانده اید، به دستش بدهید. کودک را در صورت همکاری و به ویژه انجام عمل دفع در توالت تشویق کنید و به او پاداش دهید. اگر کودک مدفوع ندارد، با او به تندی رفتار نکنید و حتی به او اخم نکنید. در این روش، اگر کودک پوشکش را بعد از بلند شدن از روی توالت کثیف کرد، نباید او را سرزنش کنید. اگر کودک دوست ندارد مدت طولانی بر روی توالت بنشیند، اصرار نکنید و صبر کنید.

اگر این روش موفقیت آمیز باشد، کودک عادت خواهد کرد که در توالت مدفوع و ادرار کند. به تدریج، کودک می تواند بین احساس دفع و رفتن به توالت ارتباط برقرار کند. در این صورت او از شما خواهد خواست که در مواقع دیگر روز، او را روی توالت بنشانید  و کم کم می توانید استفاده از پوشک را کنار بگذارید. یادآوری می کنیم که این روش، چندین ماه طول خواهد کشید.

 

روش یک هفته ای آموزش توالت به کودکان

اگر می خواهید فوراً به کودک خود توالت رفتن را بیاموزید، راه دیگری هم وجود دارد. در این روش، کمی بیشتر برای آموزش وقت دارید. این روش حتماً باید پس از انجام موارد زیر آغاز شود:

 

1- روش شروع را انتخاب کنید

تصمیم بگیرید که چه روزی آموزش خود را آغاز خواهید کرد و در این انتخاب، بکوشید هفته ای را که وقت بیشتری برای رسیدگی به این امر دارید، انتخاب کنید.

 

2- دانه را بکارید

در کودک آمادگی ذهنی ایجاد کنید به طوری که وانمود کنید که قرار است رویداد مهمی اتفاق بیفتد. به کودک بگویید آن روز خاص، برای او اهمیت به خصوصی دارد، زیرا خواهد توانست مانند بزرگترها از توالت استفاده کند. بکوشید حداقل روزی یک بار، در هفته قبل از روز شروع آموزش، این موضوع را یادآوری کنید. برای کودک توضیح دهید که از آن روز به بعد خواهد توانست مانند بزرگتر ها لباس بپوشد و دیگر مجبور نخواهد بود به علت استفاده از پوشک لباس های گشاد به تن کند؛ زیرا از آن پس می تواند از توالت استفاده کند.

 

3- وسایل مربوط به توالت را تهیه کنید

برای کودک، توالت کوچک پلاستیکی یا فلزی تهیه کنید. بد نیست او را با خود برای خریدن توالت به فروشگاه ببرید . سپس توالت را در روز موعود به او هدیه کنید. چند شلوار گشاد و راحت تهیه کنید که در آوردن و پوشیدن آن راحت باشد. به کودک یاد بدهید که چگونه آن را بالا و پایین بکشد.

 

4- جایزه را آماده کنید

کلید غلبه بر مشکلات آموزش، استفاده از جوایز معنی دار است. اگر کودک در روز آموزش از خود پیشرفت و علاقه نشان داد، به او اجازه دهید که قطار، کامیون یا ماشینی را انتخاب کند که بتوانید جایزه را داخل آن بگذارید و بدین ترتیب او را به علت موفقیت در توالت رفتن تشویق کنید.

 

5- در روز موعود آموزش را شروع کنید

روز موعود را با سر و صدا شروع کنید و طوری وانمود کنید که کودک تحت تاثیر قرار بگیرد و احساس کند روز مهمی است. هدایای مخصوص آن روز را مانند توالت پلاستیکی و شلوارهای گشاد به کودک بدهید. شلواری را به او بپوشانید و درباره آن مساله بسیار صحبت کنید. او را جلو آینه ببرید تا خودش را با شلوار ببیند. پوشک هایش را بردارید و به او بگویید فقط موقع خواب و هنگام شب مجبور خواهد بود، از پوشک استفاده کند.

 

6- کمی با توالت تمرین کنید

از کودک بخواهید به سمت توالت کوچک خودش بدود، شلوارش را پایین بکشد، چند ثانیه روی توالت بنشیند و سپس شلوارش را بالا بکشد. او را برای این تمرین تشویق کنید به طوری که انجام این کار برای کودک جالب باشد؛ ولی بیش از حد کودک را مجبور به تکرار این عمل نکنید تا به خستگی یا مقاومت کودک بینجامد.

 

7- جایزه بدهید

هر بار که کودک، در توالت عمل دفع را هرچند بسیار کم انجام داد، او را تحسین کنید و به او پاداش بدهید.

 

8- برای کثیف نبودن شلوارش به کودک جایزه بدهید

از صبح روز بعد مرتب شلوار کودک را کنترل کنید. اگر تمیز و خشک بود به او پاداش بدهید. در طول هفته فاصله بین کنترل کردن ها را بیشتر کنید تا به حدود یک ساعت برسد.

 

9- اتفاقات را نادیده بگیرید

اگر کودک خودش را به طور اتفاقی خیس یا کثیف کرد، سر و صدا راه نیندازید. به سادگی به او کمک کنید که لباسش را عوض کند و به او بگویید اصلاً نگران نباشد، چون همیشه فرصت دارد که از توالت استفاده کند و بار دیگر این طور نخواهد شد. از او بخواهید از محلی که خود را خیس و کثیف کرده به سمت توالت بدود و به شما نشان دهد که چگونه می تواند شلوارش را به تنهایی بالا و پایین بکشد و بر روی توالت بنشیند.

 

10- برای پیشرفت در آموزش به کودک پاداش دهید

با گذشت زمان در طول یک هفته کودک خودش را کمتر کثیف خواهد کرد و دفعات بیشتری به تنهایی به توالت خواهد رفت. با توجه به اینکه ممکن است گاهی برای اینکه باز شلوار کودک را کثیف می بینید ناامید شوید، بکوشید از پیشرفت او یادداشت تهیه کنید. بکوشید پیشرفت های کودک را در حضور خود او به دیگران بگویید و تاکید کنید که مثلاً «تام دیگه می تونه مثل بزرگتر ها خودش به دستشویی بره» .

 

11- غرغر ها و نارضایتی ها را نادیده بگیرید 

اگر کودک برای رفتن به توالت غر می زند یا دوباره پوشکش را می خواهد، خواسته اش را نادیده بگیرید.

 

12- منتظر شروع کثیف شدن های اتفاقی باشید

بی تردید، چندین بار کثیف کردن های اتفاقی رخ می دهد. پس منتظر آنها باشید و کودک را به آن علت تنبیه یا دعوا نکنید.

 

13- جایزه و پاداش ها را به آرامی از برنامه حذف کنید

اشتباهی که اکثر والدین مرتکب می شوند این است که خیلی زود پاداش دهی را متوقف می کنند. حتی پس از اتمام هفته نیز به جایز دهی در مقابل پیشرفت در توالت رفتن ادامه دهید.ممکن است کیفیت و مقدار جایزه ها تغییر کند، ولی حتماً باید چیزی برای هدیه دادن داشته باشید.

 

14- اگر در اجرای این روش موفق نبودید

اگر این روش موفقیت آمیز نبود، بکوشید علت را دریابید. آیا کودک آمادگی کافی برای شروع آن نداشته است؟ آیا تمامی مراحل را به درستی انجام داده اید؟ اگر نمی توانید علت را پیدا کنید، از روش آموزش یک روزه استفاده کنید.

مطالب عمومی

  • آخرین ویرایش .
برگرفته از: کتاب چگونه با کودکم رفتار کنم
صاحب اثر: دکتر گاربر
موقعیت مطلب: بخش ششم
صفحات: صفحه 185
لینک منبع: https://www.koodaklearn.ir/publication/21

نظرات (0)

هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده. شما اولین نفر باشید.

نظر خود را اضافه کنید.

  1. میتوانید به عنوان مهمان نظرتان را در مورد این مطلب ثبت کنید و یا وارد سایت شوید . عضویت یا ورود به حساب کاربری.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید

 


کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به سایت کودک لرن می باشد.لذا کپی برداری از منابع غیر مجاز و پیگرد قانونی دارد.