آغاز نوجوانی و نیازهای اجتماعی

آغاز نوجوانی و نیازهای اجتماعی

در مرحله نخست نوجوانی دسته ها یا گروههای همتایان بیش از مرحله پایانی کودکی اهمیت پیدا می کنند. نوجوان می کوشد گروه همتایان او را بپذیرند و نقش هایی را به عهده بگیرند. گرچه به نظر مساعد و تایید بزرگسالان نیاز فراوان دارد، اما وقت خود را بیشتر با دوستان و همتایان به سر می برد و اندیشه ها و ضابطه های آنان را به معیارهای پدر و مادر و بزرگسالان ترجیح می دهد.

نوجوانان علاقه دارند خود را از نظر لباس، زبان، بیان واژه ها و رفتار و کردار با ارزش های گروه همتایان همرنگ و همنوا کنند. در میان آنان معمولا نوعی قانون ناگفته و نانوشته ای به چشم می خورد که بیانگر کارها و چیزهای خوب و بد، زشت و زیبا و پذیرفتنی و ناپذیرفتنی است. این قانون ها به طور کلی موید رفتارهای گروهی هستند و غالبا با قاون های بزرگسالان تعارض پیدا می کنند. نوجوانان تلاش می کنند به هر صورت ممکن خود را از قید آنان رهایی بخشند.

نوجوان چاره ای ندارد جز آنکه اختلاف های شدید خود را به نوعی با بزرگسالان حل کند تا مورد تایید هر دو دسته، یعنی پدر و مادر و گروه همتایان قرار گیرد. البته پدر و مادران هوشمند و دانا از هر گونه درگیری و کشمکشی میان معیارهای بزرگسالان و اصول گروه همتایان دوری می جویند. در این مرحله از نوجوانی مانند پایان دوره کودکی پسران و دختران گرایش فراوانی به همجنسان خود نشان می دهند و جنس مخالف را حتی با نظر تحقیر می نگرند. پسران، دختران را ناتوان و سبک سر می شمارند و دختران نیز پسران را خودخواه و گستاخ می شناسند. اما بعضی از دختران که به سبب نامهربانی و سرزنش خانواده های خود از دختر بودن تحقیر شده اند مانند پسران صدای خود را بلند می کنند و با التهاب نقش زنانه خود را انکار می کنند، مانند پسران لباس می پوشند، به بازی هایشان توجه می کنند و لحن و گفتار آنان را به کار می برند ولی این دوره چندان طول نمی کشد به ویژه وقتی بلوغ آغاز می گردد رفتارشان زنانه می شود.

یکی دیگر از ویژگی های این مرحله از نوجوانی ظهور علاقه به جنس مخالف است. بدین معنی که نوجوان، ضمن آن که می کوشد هویت جنسی و رابطه خود را با گروه همتایان حفظ کند به ارتباط و دوستی با جنس مخالف نیز علاقه نشان می دهد.

 

دوستی های نوجوانی

در آغاز این مرحله دوستی نوجوانان اغلب موقتی است اما معمولا در مرحله دو نوجوانی (اواسط نوجوانی) پایه رفاقت ها و دوستی های همیشگی آنان گذاشته می شود. نوجوانان بیش از پیش به گروه همتایان گرایش پیدا می کنند و به معیارهای رفتاری و کردار پدر و مادران بی اعتنا می شوند و گاهی هم در مقام مخالفت برمی آیند و یا با هر نوع قدرتی ستیزه جویی می کنند. همین شیوه های رفتاری غالبا موجب ناراحتی ها و فشارهای روانی و ناکامی نوجوانان می گردند و در موارد خاصی آنان را به بزه‌کاری وادار می کنند. در حقیقت نفوذ همتایان و هم بازی ها پدیده تازه ای نیست. زیرا اینان از آغاز دوره نوباوگی به عنوان تنبیه و تشویق یا مایه خوشی والهام و تفاهم و نیز الگوی رفتار برای کودک به شمار رفته اند. دوستی نوجوانان به طور ناگهانی بی مقدمه به وجود نمی آید، بلکه به تدریج و بر اثر گذشت زمان حاصل می شود. بسیار اتفاق می افتد که نوجوانان دوستانشان را از میان فرزندان دوستان والدینشان انتخاب می کنند. بی شک هر اندازه دوستان و گروه همتایان بتوانند توجه نوجوانان را جلب کنند به همان اندازه می توانند در آنان نفوذ کنند و آن ها را به پیروی از رفتار و معیارهایشان وادار سازند.

 

نیازهای اجتماعی نوجوانان

چنان که اشاره شد نوجوانان به جلب محبت و دوستی همتایان بیش از هر چیزی اهمیت می دهند؛ می کوشند افراد گروه مورد علاقه شان آنان را بپذیرند یا به اصطلاح قبول داشته باشند. به این جهت غالبا مانند آنان آرایش می نمایند، لباس می پوشند و رفتار می کنند. آنچه برایشان مهم است سازگاری و هماهنگی با رفتار گروه همتایان است. جلب رضایت پدر و مادران گاهی در درجه دوم اهمیت قرار می گیرد. بر اثر بیداری جنسی، نوجوانان برای جلب نظر جنس مخالف و ابراز شخصیت نه تنها به حفظ ظاهرشان می پردازند، بلکه در رفتار افراد خانواده و در وضع منزلشان نیز اظهارنظر می کنند. همچنین از مقام و منزلت منسوبان و نزدیکان و موفقیت هایشان احساس غرور و سربلندی می کنند.

 

جامعه ستیزی و بزه‌کاری

نخستین پدیده های جامعه ستیزی یا رفتارهای ضد اجتماعی از دوره نوباوگی در کودکان آشکار می شوند. پدر و مادران یا معلمانی که بیش از توان و استعداد کودکان انتظار دارند، یا آنکه آزادی و ابتکارشان را محدود می سازند و مقررات خشک و سختی را به آنان تحمیل می کنند، روح پرخاشگری و عصیان را در آنان تقویت می کنند. در این حالت است که کودک کینه پدر و مادر را به دل می گیرد و نه تنها نسبت به مقررات خانواده، بلکه به قراردادها و مقام های اجتماعی نیز بدبین و خرده گیر می شود و در همین دوره کودکی است که پایه های جامعه ستیزی و بزه‌کاری نوجوانان ریخته می شود.

اینکه بعضی ها اظهار می کنند نوجوانی دوره ی بزه‌کاری و رفتارهای ضد اجتماعی است موضوعی قابل بحث است ... این نظر را نمی توان درباره همه نوجوانان تعمیم داد. دلیل افزایش بزه‌کاری در این دوره شاید آن باشد که چون نفوذ پدر و مادران در نوجوانان کاهش می یابد و نوجوانان به کامجویی و لذت طلبی گرایش دارند دسته هایی بوجود می آورند و رفتارهایی مبنی بر جامعه ستیزی پیشه می کنند. رفتارهای ضد اجتمای نوجوانان بستگی به نوع محرومیت و جامعه آنان دارد. نوجوانان بزه‌کار شهری به انواع دزدی، حتی سرقت ماشین، پخش و مصرف مواد مخدر دست می زنند. اگر پدر و مادران نتوانند در رفتار و کردار نوجوانان نظارت کنند و آنان را افرادی سازگار و جامعه پذیر سازند، جامعه از راه قانون آنان را تنبیه خواهد کرد.

در این دوره نوجوانان بهتر از دوره های پیش می توانند آن گونه احساسات و خواست هایی را که قبلا با مخالفت والدینشان روبرو می شد ابراز دارند و به مرحله اجرا درآورند. بیشتر آنان ارزش ها و میراث فرهنگی خودشان را قبول دارند، چنان که می کوشند درباره آنها معلومات لازم را کسب کنند و آرزومندند که با تامین آینده اطمینان بخش، کار ثابت و انتخاب همسر خانه و خانواده ای تشکیل دهند. بعضی از آنان در این زمینه موفقیت های چشمگیری به دست می آورند و برخی به واسطه دوستان نامطلوب، کجروی های مستمر و اعتیادهای بنیان کن، آینده و احیانا سلامت شان را از دست می دهندو برخی دیگر در حد وسط قرار می گیرند. مختصر آن که دوره بحرانی نوجوانی نقطه عطفی در زندگی هر کسی به شمار می رود. نوجوانان را باید با هوشیاری کامل و شیوه های خردمندانه راهنمایی و یاری کرد و گرنه هر نوع بی احتیاطی و سهل انگاری برای آنان، خانواده شان و جامعه زیان بار خواهد بود.

 

مطالب عمومی

  • آخرین ویرایش .
برگرفته از: کتاب روانشناسی رشد کودک و نوجوان
صاحب اثر: دکتر محمد پارسا
موقعیت مطلب: بخش سوم _ فصل دهم
صفحات: از صفحه 223 تا صفحه 226
لینک منبع: http://www.koodaklearn.ir/publication/12

نظرات (0)

هنوز نظری برای این مطلب ثبت نشده. شما اولین نفر باشید.

نظر خود را اضافه کنید.

  1. میتوانید به عنوان مهمان نظرتان را در مورد این مطلب ثبت کنید و یا وارد سایت شوید . عضویت یا ورود به حساب کاربری.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید

 


کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به سایت کودک لرن می باشد.لذا کپی برداری از منابع غیر مجاز و پیگرد قانونی دارد.